صفحه 33 از 35 نخستنخست ... 3132329303132333435 آخرينآخرين
نمايش نتايج 321 تا 330 از 342

تاپیک: مجموعه مقالات تخصصی گیاهان دارویی

  1. #321
    عضو فعال آواتار آیورودا
    رشته
    پزشکی
    تاريخ عضويت
    2011/6
    محل سكونت
    (✿◠‿◠)  
    امتیاز
    12719
    پست ها
    11,368

    پيش فرض

    [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ]


    امكانات و محدودیتها در زمینه گیاهان دارویی ایران : یك بررسی اقتصادی
    حمیدرضا وجدانی، موسی سلگی
    (‌كارشناسان ارشد تحقیقات اقتصادی اجتماعی - مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبییی استان همدان )‌
    [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ]


    چكیده:

    به دلایل متعددی معتقدیم- ایران پتانسیل بزرگ گیاهان دارویی- است. تنوع اكولوژیكی زیاد درایران،( بیش از7500 گونه گیاهی كه گفته می شود 10تا15درصدآن دارویی است)دراین مناطق متنوع انواع گیاهان می توانند ازعرصه هاجمع آوری شوند یا كشت گردند.پیشینه تاریخی ودانش بومی این گیاهان وكاربردهای آنها،وجودخیل گسترده نیروی انسانی متخصص وساده،تعداد پزشكان سنتی، 6000عطاری كه به خریدوفروش آن می پردازند،72شركت فعال دراین زمینه وبه دلایل متعدددیگرمعتقدیم كه ایران دارای امكانات بالقوه وبالفعل بسیاری دراین زمینه است. بررسی تولیدوصادرات اقلام این گیاهان نشان می دهد كه جمع آوری از عرصه هاعلاوه براینكه باعث تخریب عرصه های طبیعی نمی تواند مبنای اقتصادی مناسب وقابل اعتمادی برای آن باشد.فعالیت زراعی دراین زمینه هنوزبسیارمحدوداست وتولیدانبوه تنها به چندقلم محدودمنحصراست كه نقش آن چندقلم در صادرات نشان می دهد،اهلی كردن و تولیدزراعی بسیاری ازاقلام است كه می تواند مبنای برنامه ریزی اقتصادی این فعالیت باشد.
    واژه های کلیدی : گیاهان داروئی ، ایران ، امکانات ، محدودیتها .


    مقدمه:‌

    گرایش روز افزون به استفاده از گیاهان دارویی و داروهای گیاهی در جهان توجهی ویژه به این گیاهان را بر انگیخت. حتی امروزه بنا به اظهار سازمان بهداشت جهانی 25 درصد از داروهای متداول دارای منشا گیاهی‌اند و 74% از داروهای گیاهی كه به شكل جدید استفاده می‌شوند، شناخت اثرات دارویی شان به طور سنتی از قدیم صورت گرفته(‌1).باوجودپتانسیلهای موجود تولید و صادرات گیاهان دارویی بسیار كمتر از انتظار است.

    مواد و روشها:

    در اولین مرحله مطالعات به روش اسنادی و كتابخانه‌ای صورت گرفت. اطلاعات مربوط به تولید و صادرات و فرآوری به روش اسنادی جمع آوری شد. با مشخص شدن اقلام اصلی گیاهان دارویی تولیدی، با مراجعه به برخی مناطق تولید و صادر كنندگان گیاهان دارویی به روش مصاحبه اطلاعاتی جمع آوری گردید ، از مرحله جمع آوری (‌یا تولید) تا مرحله عمده فروشی و صادرات به خارج از كشور با دست اندر كاران و نیز با تعدادی از مسئولین و مطلعین مصاحبه به عمل آمد.

    بحث و نتایج

    ایران دارای قابلیت های گسترده‌ای در زمینه گیاهان دارویی است . پاره‌ای از دلایل آنرا می‌توان چنین بر شمرد: ایران كشوری وسیع و با گستردگی قابل توجهی در طول و عرض جغرافیایی است و به جهت تنوع اقلیمی و موقعیت نسبی ویژه‌ای كه در این منطقه از جهان دارد این وضعیت منجر به پیدایش بیش از 7500 گونه گیاهی در كشور شده و گفته می‌شود تنوع گیاهی ایران به تنهایی، چیزی در حدود تمام قاره اروپا است(2). بسیاری از این اقلام گیاهی را (‌بنا بر یك ادعا بین 10 تا 15 درصد )(3) گیاهان دارویی تشكیل میدهد. این تنوع اكولوژیكی هم از جهت گیاهان داروئی كه در عرصه‌های طبیعی میتوان یافت و هم از جهت كشت و اهلی كردن این گیاهان زمینه مناسبی را فراهم می سازد و سابقه تاریخی طولانی و درخشانی از شناسایی و كاربرد گیاهان دارویی و طب سنتی و دانش بومی آن در ایران وجود دارد؛ حتی در زمان حاضر كه طب جدید با داروهایی جدید و عمدتاً غیرگیاهی در ایران به شدت رواج یافته، هنوز بازار داخلی قابل توجهی برای گیاهان دارویی وجود دارد. این بازار شامل 6 هزار عطاری توزیع كنندة این گیاهان است. تعداد 72 شركت در زمینه گیاهان ،وجود مراكز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی در تمام استانهای كشور و فعالیتهایی كه این مراكز درخصوص گیاهان دارویی انجام میدهند نیز به عنوان پتانسیل جدیدی مطرح است و می‌تواند زمینه خوبی برای شناسایی اقلام بومی و امكان شناسایی كاربردهای گیاهان فراهم نماید.
    بررسی ارقام تولید زراعی سه ساله : 78-77-1376 در كشور نشان دهنده این است كه حتی بازار داخلی ما نیز برای اغلب اقلام مورد نیاز خود به علت تولید ناچیز به شكل زراعی، یا وابسته به مراتع و یا وابسته به خارج است . سه قلم اصلی زراعی شامل زیرة سیاه و سبز، گشنیز و رازیانه با تفاوتی چشمگیر در مقایسه با دیگر اقلام قرار می‌گیرند. این اقلام به اضافة شیرین بیان چهار قلم اصلی گیاهان دارویی صادراتی كشور را تشكیل میدهند كه صادرات بقیه اقلام در مقایسه با آنها ناچیز است. زراعی بودن تولید سه قلم از چهار قلم اصلی صادراتی حاكی از اهمیتی است كه تولید زراعی گیاهان می‌تواند به جای روشهای جمع آوری آزاد از طبیعت داشته باشد. عمده اقلام صادراتی گیاهان دارویی را هم از نظر ارزش و هم از نظر حجم همان گیاهان زراعی تشكیل میدهد. مشكلات عمده در زمینه تولید و صادرات گیاهان دارویی را می توان چنین بر شمرد: گران تمام شدن قیمت محصولات نسبت به بسیاری از كشورهای صادر كننده ، عدم شناخت مكفی از بازارهای خارجی و عدم ارتباط مستقیم با خریداران اصلی. مشكل سطح استاندارد و عدم سرمایه گذاری كافی دولتی در زمینه شناخت بازارهای خارجی و عدم آموزش صادر كنندگان (4)‌. در مصاحبه با صادر كنندگان مشخص گردید كه معضل اصلی در مورد این محصولات گران تمام شدن قیمت آنها نسبت به دیگر كشور ها است.
    با توجه به جمیع بررسی ها و تحقیقات به علم آمده مشكل اصلی در حال حاضر در تولید دیده نمی‌شود بلكه مشكل اصلی را باید در بازار این محصولات جستجو كرد و نیز مسئله عدم فرآوری محصولات نیز مطرح است. اقدامات خوبی در زمینه استقرار بسیاری از اقلام صورت گرفته و امكان كشت اقلام زیادی فراهم گشته است. تولید اقلام گیاهان دارویی می باید به صورت اندیشیده و با توجه به نیاز های بازار به صورت تدریجی گسترش یابد. بر روی گیاهانی كه از خارج وارد می‌شود فعالیت بیشتری صورت گیرد (‌همچون سنبل الطیب) چنانچه بر ‌روی گیاهانی كه بیشتر -‌كاربر-‌ هستند تا -سرمایه بر- ‌كار شود می‌توان اشتغالزایی بیشتری برای فعالیت روی گیاهان دارویی متصور شد. احداث بانك اطلاعاتی مفید، جامع و روز آمد سازی آن در امر برنامه‌ریزی برای گیاهان دارویی می‌تواند بسیار مفید باشد (‌5)‌.



    منابع:‌

    1-وجدانی،‌حمیدرضا(1381)گیاهان دارویی وكاربردآنهادردامپزشكی ودامپروری.مجله دامدار،سال یازدهم،شماره145 ص 12-10.
    2-دفتر امور گل و گیاهان زینتی (1379). مروری بر وضعیت تولید گیاهان دارویی . ص 5.
    3-ابراهیمی ، علی (1374). چكیده مقالات همایش ملی گیاهان دارویی ایران 26-24 بهمن ماه 1374.
    4- وجدانی، حمیدرضا (1380). بررسی تولید و صادرات گیاهان دارویی ایران. ارائه شده در همایش ملی گیاهان دارویی ایران. كرج، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع كشور.
    5-وجدانی، حمیدرضا (1381). گزارش نهایی طرح تحقیقاتی: ارزیابی اقتصادی تولید و فرآوری گیاهان دارویی استان همدان با هدف بازار یابی صادرات. وزارت جهاد كشاورزی مركز تحقیقات منابع طبیعی و امور دام كشور.

    Possibilities and limitations of medicinal plants product in irran (An economic survey )
    Hamidreza Vejdani , Moosa Solgi
    Hamedan Agricultural and Natural resources reaserch center.
    Email: [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ]

    Abstract
    Increasing tendency for medicinal plants product in the recent decades in the world has brought up a special regards about these plants. On base of many reasons Iran has great possibilities in product and export of medicinal plants. Iran has various climates and over 7500 plant species, (that claimed %10 to %15 of them are medicinal plants) and this is a great possibility. In these various plants can be harvested or can be cultivated. Historical antecedent about knowledge and use of these kinds of plants, indigenous knowledge is a great possibility. In Iran, a lot of traditional physicians still use these plants to cure. There are 6000 groceries (medicinal plant store). This is an internal economical possibility for Iran. There are 72 companies and institutes in regard of medicinal plants. Research centers in Iran are good possibility (Agricultural and Natural resources research centers) and all of these potentials may be used as an economic possibility.
    Key words: Medicinal plants, Iran, Possibilities.




    یادگرفتم:
    1. با احمق بحث نکنم و بگذارم در دنیای احمقانه خویش خوشبخت زندگی کند.
    2. با وقیح جدل نکنم چون چیزی برای از دست دادن ندارد و روحم را تباه می کند .
    3. از حسود دوری کنم چون حتی اگر دنیا را هم به او تقدیم کنم باز هم از من بیزار خواهد بود .
    4.با کودن بحث نکنم چون مرا با دانش خویش می سنجد و هم سطح خویش میپندارد

  2. تشكرها از اين پست


  3. #322
    عضو فعال آواتار seyyedalizeinali
    رشته
    مهندسی کشاورزی
    تاريخ عضويت
    2011/10
    محل سكونت
    خوزستان
    امتیاز
    610
    پست ها
    287

    پيش فرض بررسی روشهای شکست خواب و جوانه زنی بذر گیاه روناس

    بررسی روشهای شکست خواب و جوانه زنی بذر گیاه روناس


    [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ]
    ويرايش شده توسط "Pejman" در 2011/12/02 در ساعت 01:00 PM دليل: نوشتن توضیح برای فایل

  4. تشكر از اين پست


  5. #323
    عضو فعال آواتار seyyedalizeinali
    رشته
    مهندسی کشاورزی
    تاريخ عضويت
    2011/10
    محل سكونت
    خوزستان
    امتیاز
    610
    پست ها
    287

    پيش فرض اثر کودهای آلی و کود شیمیایی بر رشد و نمو استویا

    ژیانگ یانگ لیو، گوانگ ژی رن، یان شی
    چکیده: اثر کودهای آلی و کودهای شیمیایی بر رشد و نمو استویا در مناطق آزمایشی در دانشگاه کشاورزی کینگ دائو مطالعه شد. نتایج نشان دادند که کشت با کودهای آلی فعالیت ریشه را در 40 روز پس از کشت گیاه در مقایسه با کشت با کود شیمیایی بهبود داده، و وزن خشک زمین فوق در کشت با کودهای شیمیایی در 60 روز پس از کشت گیاه افزایش و از حد خود تجاوز کرد. مرحله اصلی تولید و تجمع گلیکوزیدها در مرحله بعدی رشد بود، و کودهای آلی فعالیت ریشه ا بهبود داده و سرعت فتوسنتز را در مراحل بعدی رشد افزایش داده، و در نهایت توده زنده استویا و ترکیب گلیکوزیدهای آن همچنین افزایش یافت.
    کلمات کلیدی:استویا، کود آلی، کود شیمیایی، رشد و نمو



    مقدمه: با توسعه و تکمیل اقتصاد بازار، کشاورزی و اقتصاد روستائی وارد مرحله جدیدی شده و مردم در رضایت و فراوانی زندگی می کنند، بنابراین نیازمندی های زیادی در ایمنی کیفیت محصولات کشاورزی وجود دارد. 3 روش تولید در چین وجود دارد: ارگانیک، بدون آلودگی و روشهای مرسوم و سنتی و مردم به طرف غذاهای ارگانیک متوجه می شوند (1). مقداری تفاوت بین سیستم ارگانیک و الگوهای سنتی وجود دارد، برای مثال قدرت رشد، عملکرد، سودمندی اقتصادی گیاه، مواد آلی خاک و ترکیبات میکروبی (2و3). به علاوه، استفاده منطقی از کودهای آلی می تواند تغذیه خاک و ترکیب میکروبی را بهبود داده، تجمع نیتروژن خاک را کاسته و خاک شویی را از بین می برد، عملکرد و کیفیت را افزایش داده، و محیط اکولوژیکی انسان را بهبود و پیشرفت می دهد (4-11). گلیکوزید نوع کم کالری، با شیرینی بالا، شیرین کننده طبیعی و سالمی است (12،13). آن به مدت طولانی بعنوان شیرین کننده در این منطقه استفاده می شد. شیرینی این ماده در حدود 200 تا 300 برابر قند ساکاروز گزارش شده بود. بعضی تحقیقات انجام شده بر اثر پتاسیم یا فسفر اضافه شده به رشد و نمو استویا بود، اما هیض گزارشی در مورد کشت با کود آلی تا این لحظه وجود ندارد. از طرفی دیگر، مردم توجه بیشتری به کیفیت غا و محیط اکولوژیکی می دهند، و این بدلیل اهمیت تحقیقات زیاد و دور راجع به کشت با کودهای آلی استویا است. مطالعه یک آزمایش مقایسه ای بین کودهای آلی و کودهای شیمیایی در کشت استویا است. در این آزمایش، مطالعاتی بنیادی از اثر کودهای آلی بر رشد گیاهی، عملکرد اقتصادی، سرعت فتوسنتز و ترکیبات ربادیوزید A (RA) و استویوزید (STV) در برگها را ایجاد می کند.

    مواد و روشها
    1.روش آزمایش: رقم استویا کیتگتاین 3 (آماده شده وسط دانشگاه کشاورزی کینگ دائو) است و در بخشهای آزمایشی دانشگاه کشاورزی کینگ دائو (طول جغرافیایی 36 درجه و 11 دقیقه شمالی و عرض جغرافیایی 120 درجه و 17 دقیقه شرقی) در 2009 کشت شد. مواد مغذی خاک بترتیب عبارتند از: 116.68 میلی گرم در کیلوگرم نیتروژن قابل دسترس، 104.51 میلی گرم در کیلوگرم پتاسیم سریعاً قابل دسترس، 28.68 میلی گرم در کیلوگرم فسفر سریعاً قابل دسترس، 1.85% مواد آلی، pH=6.82.
    2.روش آزمایش: این تیمارها در بلوکهای تصادفی حاوی 3 تکرار توزیع شده اند و هر فضای نمونه ای 10 متر مربع دارد، میزان کشت با کودهای آلی و کودهای شیمیایی تبدیل شده به مقدار برابر کود نیتروژن. برای کمبود فسفات (P) و پتاسیم (K) در کودهای آلی، از Ca(H2PO4)2 و K2SO2 برای ذخیره، تراکم کشت در فاصله کشت 20 سانتی متر و فاصله بین ردیف 33 سانتی متر استفاده کنید. آزمایش در 1 می 2009 آغاز شد، هر 20 روز نمونه گیری و قطر ساقه ها، طول ساقه ها و وزن خشک پس از انتقال گیاهان اندازه گیری می شد.
    فعالیت ریشه: برای سنجش ریشه از روش TTC استفاده شده است.
    سرعت فتوسنتز: برای اندازه گیری سرعت فتوسنتز از LI-6400 در 10:30 تا 11:30 صبح استفاده شده است.
    گلیکوزیدهای کل (TG)، RA، STV: برای اندازه گیری استویوزید از کروماتوگرافی مایع با کارآیی بالا (HPLC) استفاده شده است.

    نتایج و تحلیل ها:

    1. اثر کودهای آلی و شیمیایی بر ویژگیهای رشد گیاه: شکل 1 نمایانگر وضعیت رشد گیاه در شرایط کشت با کودهای آلی و شیمیایی است. با مقایسه داده ها در شکل می توان مشاهده شود، کاهش بارزی در ارتفاع گیاه، قطر ساقه و وزن خشک در کشت با کودهای آلی در مرحله اولیه رشد وجود دارد، اما بدلیل فرایندهای رشد، قطر ساقه، طول ساقه و وزن خشک بخش فوق الذکر از کشت با کودهای شیمیایی تجاوز کرد در مقایسه با کشت با کودهای شیمیایی، البته رشد دانهال در مرحله اولیه کمتر بود. نتایج عواملی محدود کننده رشد استویا را نشان داده که کمبود مواد مغذی در مرحله اویه بودند، اما بدلیل دگرگونی مواد آلی خاک، مواد مغذی خاک بالاتر رفته و در 80 روز پس از کشت گیاه بسرعت رشد کردند.

    شکل1: اثر کودهای آلی و شیمیایی بر ویژگیهای رشد گیاهی

    روزهای پس از گیاه کاری قطر ساقه طول ساقه وزن خشک
    آلی شیمیایی آلی شیمیایی آلی شیمیایی
    20 0.33 0.36 10.2 12.3 4.5 6.2
    40 0.51 0.6 18.5 21.8 28.3 30.6
    60 0.72 0.83 30.7 34.5 50.8 51.3
    80 0.95 0.9 65.8 63.2 65.9 60.7
    100 0.96 0.91 69.2 66.3 70.2 66.5





    1. ا





    1. ثر کودهای آلی و شیمیایی بر فعالیت ریشه: از نمودار 1، قدرت ریشه ای کمتری در کشت با کودهای آلی نسبت به کشت با کودهای شیمیایی در 20 روز پس از کشت گیاه وجود دارد. اما قدرت ریشه دو تیمار در 40 روز پس از کشت گیاه تقرباً برابر است. از 60 روز پس از کشت گیاه، قدرت ریشه در کشت با کودهای آلی 0.481 میلی گرم در گرم ساعت است، و قدرت ریشه در کشت با کودهای شیمیایی 0.425 میلی گرم در گرم ساعت است، بنابراین یک افزایش بارز در قدرت ریشه در کشت با کودهای آلی وجود دارد. با توجه به فرآیندهای رشد، قدرت ریشه در دو تیمار بطور پایین آغاز می شود، اما یک سرعت تمایل آرامتری از کشت با کودهای آلی نسبت به کشت با کودهای شیمیایی وجود دارد، و تا برداشت قدرت ریشه کشت با کودهای آلی نسبت به کشت با کودهای شیمیایی بیشتر است.
    2. اثر کودهای آلی و سیمیایی بر سرعت فتوسنتز: با توجه به نمودار 2، سرعت فتوسنتز خالص در کشت با کودهای آلی نسبت به کشت با کودهای شیمیایی بطور معنی داری در 40 روز پس از کشت کمتر است، اما از 60 روز پس از کشت، بطور معنی داری سرعت فتوسنتز خالص کشت با کودهای آلی بالاتری نسبت به کشت با کودهای شیمیایی وجود دارد، تا زمان برداشت، سرعت فتوسنتز خالص در کشت با کودهای آلی نسبت به کشت با کودهای شیمیایی بالاتر است.
    3. اثر کودهای آلی وشیمیایی بر ترکیب گلیوزیدهای درون برگ: با توجه به شکل 3، ترکیب RA و STV بترتیب درصد ترکیب در گلیکوزیدهای کل را مشخص می کند. آن می تواند در شکل 3 دیده شود، گلیکوزیدهای کل برگها 14.63% در شرایط کشت با کودهای آلی است، در حالی که آن در کشت با کودهای شیمیایی 13.38% است. درصد STV و RA کشت با کودهای آلی بترتیب 9.33% و 67.2% است، در حالی که درصد STV و RA تیمار دیگر 66.8% و 9.65% است. کودهای آلی می توانند گلیکوزیدهای کل برگها را بطور معنی داری افزایش دهند، اما هیچ اثری بر ترکیب RA و STV ندارند.

    بحث ها:
    الف. عوامل محدود کننده و وابسته به رشد گیاه در مراحل اولیه و بعدی رشد در کشت با کودهای آلی: در مرحله رشد اولیه، یک کمبود واضح در قطر ساقه و وزن خشک کشت با کودهای آلی نسبت به کشت با کودهای شیمیایی وجود دارد؛ مهمترین عوامل محدود کننده کمبود مواد مغذی در خاک است که توسط کودهای آلی که کاملاً تجزیه نشده اند بوجود آمده. اما یک وضعیت معکوس در مراحل بعدی رشد وجود دارد، استویای کشت شده در کودهای آلی می تواند مواد مغذی مناسب را دریافت کند؛ البته برتری در سرعت فتوسنتز، سرعت رشد و دیگر شاخصه های فیزیولوژیکی وجود دارد. اگر ما بتوانیم مشکل کمبود اولیه مواد مغذی در کشت با کودهای آلی در مرحله اولیه رشد را حل کنیم، آن یک کمک بزرگ است برای بهبود منافع اقتصادی کشت با کودهای آلی.
    ب. عوامل بیشتر کننده ترکیب استویوزید در کشت با کودهای آلی: تجمع گلیکوزیدهای برگ کاملاً در تمام عمر استویا است، خصوصاً در مراحل پایانی رشد. یک منطقه برگی بزرگ، فتوسنتز خالص بالا در مرحله پایانی رشد وجود دارد، بنابراین محصول فتوسنتز تجمع قابل توجهی دارد. همه شاخصهای فیزیولوژیکی استویا در کشت با کودهای آلی، بطور معنی داری بالاتر از کشت با کودهای شیمیایی است که دلیل آن این است که گلیکوزیدهای کل کشت با کودهای آلی بطور معنی داری بالاتر از کشت با کودهای شیمیایی است.
    برای جمع بندی، کشت با کودهای آلی میتواند رشد فوق سطحی، بهبود قدرت ریشه، ظرفیت پذیری فتوسنتزی خالص برگ و ترکیب گلیکوزید کل در برگ استویا را ارتقا ببخشد. بنابراین، استفاده منطقی از کودهای آلی کیفیت و عملکرد استویا را افزایش داده، بافت خاک را تکمیل کرده و از محیط محفظت می کند.
    ويرايش شده توسط "Pejman" در 2011/12/02 در ساعت 12:58 PM دليل: ترکیب پست ها

  6. تشكر از اين پست


  7. #324
    عضو فعال آواتار آیورودا
    رشته
    پزشکی
    تاريخ عضويت
    2011/6
    محل سكونت
    (✿◠‿◠)  
    امتیاز
    12719
    پست ها
    11,368

    Graduated مزیت نسبی اقتصادی كشت و تجارت گياهان دارويي در ایران

    مزیت نسبی اقتصادی كشت و تجارت گياهان دارويي در ایران
    علیرضا کشفی بناب
    – دانشجوی دکترای اقتصاد بین‏الملل از دانشگاه آکادمی ملی علوم جمهوری آذربایجان
    -کارشناسی ارشد علوم اقتصادی
    – مدیر تحصیلات تکمیلی، مدیر گروه، رییس دانشکده علوم انسانی و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی بناب

    ارزش آن در بازارهاي جهانی ( بخش اول)مقدمه
    رويكرد جهاني به استفاده از گياهان دارويي و تركيب‏هاي طبيعي در صنايع دارويي، آرايشي- بهداشتي وغذايي و به‏دنبال آن توجه مردم، مسوولان و صنايع داخلي به استفاده از گياهان دارويي و معطر نياز مبرم به تحقيقات پايه اي و كاربردي وسيعي را در اين زمينه نمايان مي سازد.گياهان دارويي يكي از منابع بسيار ارزشمند درگستـره وسيـع منابع طبيعي ايران هستندكه درصـورت شناخت علمي، كشت، توسعه و بهره برداري درست مي توانند نقش مهمي در سلامت جامعه، اشتغال زايي و صادرات غيرنفتي داشته باشند.
    تنوع آب وهوا و شرايط اكولوژيك مختلف، باعث تنوع وغناي گياهان دارويي درسراسرايران شده است. لزوم تحقيقات همه جانبه و بهره برداري درست از اين گياهان به‏ويژه در زماني كه استفاده جهان از گياهان دارويي در صنايع دارويي، آرايشي- بهداشتي، صنعتی و غذايي با چنان شتابی از ما كه با داشتن شخصيت‏هايي چون ابوعلي سينا، از پيشگامان اين علم بوده ايم پيشي گرفته، بسيار ضروري است.
    خوشبختانه در سال‏هاي اخير، تلاش‏هاي فراواني براي شناخت همه جانبه گياهان دارويي از نظر نوع گياهان و پراكنش آنها در ايران، شرايط اكولوژيك، استفاده‏هاي دارويي، استخراج، تجزيه، شناسايي مواد موثره، كشت و اهلي كردن، اصلاح گونه‏هاي مهم، بررسي روش‏هاي نوين در افزايش مواد موثره و مطالعه آثار دارويي آنها صورت گرفته و نتايج جالب توجهي نيز حاصل شده است.
    درراستاي رويكردهاي وزارت جهادكشاورزي مبني بر هدايت فعاليت‏هاي كشاورزي به سمت چهارچوب برنامه‏هاي راهبردي تك محصولي و موضوعي و پيش بيني نقش موثر اين برنامه‏ها دركاربردي کردن بيش از پيش برنامه‏هاي تحقيقاتي وزارت جهاد كشاورزي، بازنگري و تعيين خط‎مشي‏ها و سياست‏هاي راهبردي مناسب با توجه به سوابق تحقيقاتي، در نظر گرفتن نيازهاي اساسي كشور، سند چشم انداز و برنامه چهارم توسعه كشور در زمينه گياهان دارويي، مي تواند درساماندهي بهينه تحقيقات آينده برای توسعه پايداركشور مفيد باشد و با جلوگيري از اتلاف انرژي و سرمايه‏هاي كشور با تعيين اهداف كلان و برنامه‏هاي اجرايي براي رسيدن به آنها، نقش موسسه تحقيقات جنگل‏ها و مراتع را به عنوان متولي تحقيقات گياهان دارويي دركشور و هماهنگي ساير دست اندركاران گياهان دارويي را با اين مجموعه براي رسيدن به اهداف پيش‎بيني شده، تبيين کند. برنامه‎ريزي اصولي براي توسعه فعاليت‏ها در بخش گياهان دارويي، نيازمند بررسي دقيق وضعيت موجود، شناخت كافي پتانسيل‏هاي موجود در عرصه‏هاي زراعي و منابع طبيعي به‏عنوان خاستگاه اصلي گونه‏هاي بومي كشورمان و همچنين شناخت صحيح از محدوديت‏ها و چالش‏ها است.

    پتانسيل اقتصادی گياهان دارويی
    براساس برآوردهاي صورت گرفته در سال‌هاي اخير، ارزش بازارهاي جهاني داروهاي گياهي كه شامل گياهان دارويي و فرآورده‌هاي آنها است، همواره با رشد قابل توجهي روبه افزايش بوده است. با توجه به اينكه بخش اعظم بازار گياهان دارويي دنيا، به توليد و عرضه متابوليت‌هاي ثانوية مشتق ازاين گياهان مربوط مي‌شود، بنابراین متابوليت‌‌هاي ثانويه به طور معمول از ارزش افزوده بسيار بالايي برخوردار هستند. به‏گونه‏اي‌كه ارزش فروش برخي از اين تركيبات مانند شيكونين، ديجيتوكسين (Digitoxin) و عطرهايي همچون روغن جاسمين (Jasmin)، از چند دلار تا چند هزار دلار به ازاي هر كيلوگرم تغيير مي‌‌كند. همچنين قيمـت هر گرم از داروهاي ضد سرطان گياهي مانند وين ‌بلاستين (Vinblastin)، وين‌كريستين (Vincristin)، آجماليسين (Ajmalicine) و تاكسول (Taxol) به چند هزار دلار مي‌‌رسد.
    همانطور كه پیش از این اشاره شد، تاكسول يكي از تركيبات دارويي است كه از پوست درخت سرخدار به ‌دست مي‌آيد و در درمان سرطان‌هاي سينه و تخمدان مورد استفاده قرار مي‌گيرد. آزمايش‌هاي متعددي براي بررسي اثراين دارو بر روي انواع ديگر سرطان‌ها مانند سرطان خون، غدد لنفاوي، ريه، روده بزرگ، سرو گردن و غيره در دست انجام است. براساس گزارش اعلام شده از سوي سازمان هلال احمر ايران، ميزان ارز تخصيص يافته براي خريد هر گرم تاكسول تا٥/٢ ميليون تومان نيز رسيده است. از آنجايي‌كه رشد اين درخت به‌كندي صورت مي‌گيرد و منابع دسترسي به اين گياه محدود بوده و براي درمان يك بيمار سرطاني، حدود ٢٨ كيلوگرم از پوست درخت سرخدار لازم است (مقدار یاد شده، معادل پوست سه درخت يكصد ساله است)، بنابراین توليد اين دارو به‌روش استخراج از پوست درخت، مقرون به‌صرفه نيست. به همين علت هم اکنون، اين متابوليت را با استفاده از روش كشت‌ سلولي‌ و در شرايط آزمايشگاهي توليد می‏کنند. با اين روش، توليد يك گرم از داروي تاكسول حدود ٢٥٠ دلار هزينه دارد در حالي‌كه با قيمتي حدود ٢٠٠٠ دلار در بازار عرضه می‎شود.
    بر اساس آمارهاي موجود، ارزش بازار جهاني داروهاي مشتق از گياهان در سال ٢٠٠٢ با رشد ٢/٦ درصدي نسبت به سال پيش از آن به بیش از ۷/١٣ ميليارد دلار رسید. آمريكا در سال ٢٠٠٢ بيش از ٥٠ درصد اين بازار را به خود اختصاص داده بود. با اين حال انتظار مي‌رود ارزش اين بازار تا سال ٢٠٥٠ به رقمي معادل ٥ تريليون دلار افزايش يابد. نقش بيوتكنولوژي در اين بازار بسيار حايز اهميت بوده است.

    گياهان دارويی، سرزمين‏های كم بهره و اشتغال زايی
    گیاهان دارویی بر خلاف عموم محصولات زراعی و باغی كه در اثر تنش های محیطی لطمه می‏بینند، مواد موثره آنها می‏توانند با تاثیر از تنش‏های تنظیم شده و هدفمند محصول شیمیایی افزوده شده و مواد موثره ویژه پیدا كنند كه در این صورت بازدهی اقتصادی آنها افزایش خواهد یافت. گیاهان رویشی طبیعت نیز در حالات خاصی این پدیده را نشان می‏دهند. به طور مثال، نقاط اكوتونی بلوچستان دارای تنش‏های اقلیمی ‏دوره‎ای خاصی است كه باعث تزاید مواد موثره بعضی از گیاهان دارویی می‏شود. به‏عنوان مثال مراتع كم بهره پشت كوه، شهداد و همچنین خمروت كرمان را می‏توان نام برد که از مناسب ترین تراكم شیرین بیان، حنا و آنغوزه با كیفیت مناسب مواد موثره برخوردار است. باریجه منطقه نشلج كاشان، عناب بیرجند خراسان، و وشق مناطق كویری یزد از كیفیت بسیار مناسبی برخوردارند. اگرچه مناطق یاد شده جزء زمین‏های كم‎بهره كشور هستند، اما با تاكید اساسی روی بازگشتن به استعدادهای طبیعی این گیاهان و با زراعت متابولیتی(Metabolitic Agronomy) و استحصال و فراوری مواد موثره آنها مي توان از این زمین‏ها بیشترین بهره برداری را کرد.
    تنوع و تفرق شگفت انگیز گونه‏های گیاهی در پهنه دشت‏ها و كوهساران ایران (حدود دو برابر گونه‌های چندین كشور اروپایی) سبب شده تا برخی صاحبنظران جهان ایران را به صورت مخزنی از گیاهان دارویی و معطر بدانند. اما این سخن هرگز به معنای استفاده مستقیم از گیاهان طبیعت نیست. زیرا امروزه به طور تقریبی همگان علل نا شایست بودن این اقدام سوء را می‏دانند.
    استفاده مستقيم از گياهان طبيعت نه تنها به نابودي منابع طبيعي مواد موثره دارويي نهفته در گياهان شتاب مي بخشد، بلكه باعث نوسان‏های شدید در كمیت و كیفیت مواد یاد شده می‏شود. ازاین رو هم اکنون،كشت گیاهان دارویی مورد توجه صنایع دارویی براساس اصول آمایش سرزمین (Land use planning) امـری بسیار حسـاس و ضروری می‏کند.
    از فلاونـوییدهای ماریتیـغال Marianum) Silybum) برای معالجه بیماری‏های كبدی از صمغ باریجه (Ferula Gumosa) چسب‏های نامریی برای چسباندن الماس و همچنین از اسانس آن به عنوان تثبیت كننده در صنایع عطر و ادوكلن استفاده می‏شود. كانكرت گل حنا (Lowsonia Inermis) و رنگ موجود در
    برگ های آن كاربرد فراوانی در صنایع آرایشی و بهداشتی دارند. از صمغ وشق(Dorema Amoniacum) و آنغـوزه ( Ferula assa-foetida) استـفاده‏های فراوان اما ناشناختـه‎ای در برخی صنایع كشورهای غربی می‏شود. مواد موثره شیرین بیان (Glycyrhiza glabra) كاربرد فراوانی در صنایع نوشابه سازی و شیرینی سازی دارد.
    در برخی اقالیم كم بهره و پرتنش كشور تراكم گیاهان دارویی و میزان مواد موثره نه تنها تزاید مواد موثره در سرزمین‏های كم‎بهره را تائید می‏کند، بلكه براساس اطلاعاتی كه از آن الگوها گرفته می‏شود (Modelling) می‏توان بازسازی شرایط مزرعه پرداخت و گیاه دارویی مورد نظر را با تاثیر در آنها پرورش داد و با استفاده هدفمند از سرزمين‏هاي كم‎بهره كشورمان، برای توليد گياهان دارويي و فراوري مواد موثره آن نه تنها مي‎توان به احياء اين مناطق پرداخت، بلكه مي‎توان بازار كار مناسبي براي علاقمندان به اين رشته ايجاد كرد تا اسباب اشتغال زایی را در زمین‏های كم بهره كشور فراهم شود.

    گياهان دارويی ثروتی فراموش شده در محاسبات اقتصادی و زيست محيطی
    با توجه به وجود تنوع بي‎مانند ژنتيكي گياهي در ايران تاكنون ۶ تا ۸ هزار گونه گياه دارويي شناخته شده كه در نوع خود منحصر به فرد است، اما متأسفانه هيچ گاه به اين ثروت ملي در محاسبات اقتصادي و زيست محيطي بهاي لازم داده نشده و اين در حالي است كه كشورهاي ديگر كه توان بالقوه ايران را ندارند، سرمايه گذاري‏هاي كلاني دراين زمينه انجام داده‏اند.
    عرصه ۹۰ ميليون هكتاري مراتع و ۱۴ ميليون هكتاري جنگل‏هاي كشور مناسب رويش گياهان دارويي بوده و به علت كمبود اعتبار و نيروي انساني لازم تنها يك ميليون هكتار از اين عرصه‏ها را زیر پوشش طرح‏هاي بهره برداري از گياهان دارويي دارد.
    پروفسور آكيكازو آندو، استاد دانشگاه چيباي ژاپن نيز در اين رابطه می‏گوید: براساس اسناد موجود در گذشته گياهان دارويي به وسیله جاده ابريشم كه ايران در بخش ديگر اين جاده بود وارد اين كشور مي‌شد. با وجودي كه در قرن ٢١ ميلادي قرار داريم، وضعيت همچنان به حال خود باقي است و گياهان دارويي اين كشور همچنان از مسير جاده ابريشم، اما به راه‏های مختلفي به اين كشور وارد مي‌شود.
    هم اکنون ٨٠ درصد از داروهاي گياهي مورد نياز ژاپن از چين كه در مسير جاده ابريشم و در همسايگي اين كشور قرار دارد، وارد اين كشور مي‌شود. در اين حال، اين احتمال وجود دارد كه در سال‌هاي آينده دولت چين بخواهد صادرات گياهان دارويي توليدي اين كشور به ژاپن را متوقف كند و بر اين اساس ما بايد كشور تامين‌كننده جديدي براي گياهان دارويي مورد نياز اين كشور بيابيم.
    پروفسور آندو با بيان اينكه ايران در سوي ديگر جاده ابريشم واقع است و بهترين گياهان دارويي جهان در اين كشور قرار دارد، می‏گوید: ما تحقيقاتي را در زمينه گياهان دارويي در ايران انجام داده‌ايم و مشخص شد كه در اين زمينه ایران يكي از كشورهاي بسيار غني است.
    وي خاطرنشان كرد: ايران گياهان دارويي زيادي براي مطالعات دارويي به‏ويژه براي استادان ژاپني و ايراني دارد و بر اين اساس ما آمادگي بررسي گياهان دارويي ايران و ارزيابي آنها و ايجاد سيستم‌هاي سودمند به وسیله همكاري‌هاي مشترك را داريم.

    وضعيت تجارت گياهان دارويی در ایران
    ارزش دارويي، تقاضاي بازار و سطح فراوري از مهمترين شاخص‏هاي سنجش اقتصادي يك گياه است. بر اساس گزارش سازمان خواربار جهاني، ارزش تجارت جهاني گياهان دارويي كه هم اکنون حدود صد ميليارد دلار در سال است در سال ٢٠٥٠ ميلادي به رقم پنج تريليون دلار خواهد رسيد.
    كشور ايران با داشتن شرايط اقليمي و تنوع گياهي به مراتب بهتر از اروپا، هم اکنون تنها ٦٠ تا ٩٠ ميليون دلاراز تجارت جهاني گياهان دارويي را به خود اختصاص داده است كه ازآن (٠٦/٠ و ٠٩/٠) نيز بخش عمده اي مربوط به صادرات زعفران است. علاوه بر زعفران، مهمترين گياهان دارويي صادراتي ايران در سال‏هاي اخير زيره سبز، آويشن، بادرنجبويه، انيسون، بابونه، اسفرزه، بومادران، گل ختمي، زوفا، مريم گلي، كتيرا، آنغوزه، شيرين بيان، تلخ بيان، مورد، برگ كنار، سقز، علف گاوزبان، آنغوزه و گل ساعتي، باريجه، زدو، موسير، مستكي، وشا، انچوچك، گز علفي، شكر تيغال، برگ كنار، حنا و انزروت بوده كه به كشور‏هاي آلمان، آمريكا، انگلستان، فرانسه، مجارستان، پاكستان، هند، چين، تركيه، بحرين، كويت، قطر، كانادا، سوئيس، سوئد، لبنان، ايتاليا و امارات صادر شده است. علاوه بر آن، سالانه حدود ٢ ميليون دلار محصولات فرعي جنگلي و مرتعي به بازار‏هاي جهاني از جمله آلمان، فرانسه و امارات متحده عربي صادر مي شود. برخي از اقلام گياهان دارويي كه در سال ٢٠٠٤ ميلادي به كشور‏هاي ديگر صادر شده است به قرار زير است:
    زعفران تقاضاي زيادي در بازار‏هاي جهاني و بخصوص اسپانيا دارد. اين محصول در سال ٢٠٠٤ با ارزش صادراتي٦٦ ميليون دلار و با سهم ٢٥ درصد از تجارت جهاني، مقام نخست صادرات را به‏ خود اختصاص داد. عمده ترين كشورهاي وارد كننده زعفران ايران عبارت بودند از: امارات متحده عربي با ٤٩ درصد از واردات، اسپانیا با حدود ٣٠ درصد، ایتالیا ٨/٤ درصد، فرانسه با ٥/٣ درصد، سوئد با ٣٩/٢ درصد، سوئیس با 14/2 درصد و 12 کشور دیگر با 17/8 درصد.
    رازيانه يكي ديگر از اقلام صادراتي كشور است. اين محصول با ارزش تجاري 138 هزار دلار كه حدود6/0 درصد تجارت جهاني را شامل مي شود در اين سال، مقام 15 تجارت جهاني را كسب كرد. پاكستان با واردات حدود 70 درصد و امارات متحده عربي با 30 درصد، دو كشور عمده وارد كننده رازيانه ايران بودند.
    گشنيز با ارزش 2 میلیون و 129 هزار دلار و با سهم 4/4 درصد از تجارت جهاني به كشور‏هاي پاكستان، امارات متحده عربي، قطر، اوكراين، تركيه و بريتانيا صادر شد. زيره سبز ايران با ارزش صادراتي 343 هزار دلار و با سهم 11/0 درصد معاملات بين المللي در رتبه 36 تجارت جهاني اين محصول قرار دارد. چين و
    انگليس به ترتيب با رقم واردات 322 و 17 هزاردلار عمده ترين خريداران زيره ايران بوده‏اند.
    صادرات آويشن ايران در سال 2004 ميلادي در رتبه 24 تجارت جهاني اين محصول و به ميزان 187 هزاردلار بودكه بطور عمده به امارات متحده عربي صورت گرفت. ارزش صادرات آنغوزه تلخ ايران در سال‏هاي 2001 تا 2004 ميلادي بين 350 هزار تا 650 هزار دلار در نوسان بوده و عمده كشور‏هاي واردكننده آن عبارت از امارات متحده عربي، كويت، قطر، اوكراين، روماني، هند، آلمان و فرانسه بودند. در اين سال رقم صادرات باريجه ايران حدود 350 هزار دلار بود كه به كشور‏هاي فرانسه، امارات متحده عربي، آلمان، و برخي ديگر ازكشورهاي اروپايي صادر شد. رقم صادرات كتيراي مفتولي ايران حدود 300 هزار دلار و كتيراي خرمني حدود 101 هزار دلار بود كه به كشور‏هاي فرانسه، امارات متحده عربي، آلمان، انگلستان، هند و برخي ديگر از كشور‏هاي اروپايي صادر شد.
    سقز با ارزش تجاري حدود 100000 دلار به كشورهاي امارات متحده عربي، اتحاديه اروپا، عربستان، كويت، اردن، تونس، آمريك، بلغارستان و تركيه صادر شد. شيرين بيان با ارزش تجاري حدود یک میلیون و 500 هزار دلار به كشور‏هاي اتحاديه اروپا، امارات متحده عربي و هندوستان صادر شده است.
    به‏طور كلي مي توان گفت كه عمد ه ترين خريداران گياهان دارويي ايران، كشورهاي اروپاي غربي به‏خصوص آلمان، انگلستان، فرانسه و اروپاي شرقي و امريكا، هندوستان، پاكستان و كشور‏هاي حوزه خليج فارس مي باشند. اين در حالي است كه بسياري از مواد اوليه گياهي مورد نياز در صنعت توليد دارو‏هاي گياهي كشور از خارج وارد مي شود. واردات محصولات گياهان دارويي كشور در سال 2004 با ارزش 12 هزار و 875 دلار بيشتر شامل گونه‏هاي سرخ وليك، سرخارگل، گل مغربي، سريش، اسانس نعناع، صمغ عربي، بوده كه از كشور‏هاي هند، افغانستان، تركمنستان، تاجيكستان وارد شده است.
    ارزش كل واردات گياهان دارويي و مواد اوليه گياهي در سال 1386 به ميزان 85 ميليون دلار رسيد. بيشترين ارزش ميزان واردات گياهان دارويي مربوط به اسانس‏ها است به‏گونه‏ای كه 59 ميليون دلار در اين سال به واردات اسانس اختصاص داشته است. البته بسياري از اسانس‏هاي وارداتي نيزسنتزي هستند. اين اسانس‏ها به طور عمده در صنايع آرايشي بهداشتي و صنعتي كاربرد دارد.

    گياهان دارويی و تجارت جهانی
    گياهان دارويي از ارزش و اهميت خاصي در تامين بهداشت و سلامت جوامع هم از نظر درمان و هم پيشگيري از بيماري‌ها برخوردار بوده و هستند. اين بخش از منابع طبيعي قدمتي هم پاي بشر دارد و يكي از مهم‌ترين منابع تامين غذايي و دارويي بشر در طول نسل‌ها بوده‌اند. از نظر تاريخي، گياهان اهميت فراواني در توسعه جوامع داشته‌اند و تحقيقات وسيعي براي يافتن فرآورده‌ها و مواد طبيعي دارويي گياهي در طول تاريخ انجام شده، اما پتانسيل توليد داروهاي گياهي در طبيعت بسيار بالا است. براساس اطلاعات پايگاه جامع علوم و فناوري گياهان دارويي، گفته مي‌شود ١٢٥ هزار گونه گياه دارويي در جنگل‌هاي استوايي يافت مي‌شود.
    ارزش اقتصادي و تجاري گياهان دارويي بسیار زياد است. دربعضي آمارها ارزش تجارت جهاني گياهان دارويي بیش از ٤٣ ميليارد دلار در سال برآورد شده و در آمار منتشره در اينترنت فروش فرآورده‌هاي گياهي در سال ١٩٩٧ بیش از ٣/٢٤ ميليارد دلار آمريكا بوده است.
    گرايش عمومي جامعه به استفاده از داروها و درمان‌هاي گياهي و به طور كلي فرآورده‌هاي طبيعي به‏ويژه در سال‌هاي اخير روبه افزايش بوده و مهمترين علل آن، اثبات آثار مخرب و جانبي داروهاي شيميايي از يك طرف و ايجاد آلودگي‌هاي زيست‌محيطي از سوي ديگر بوده است.
    بيش از ۶٠ درصد مردم آلمان و بلژيك و ۷٤ درصد انگليسي‌ها تمايل به استفاده از درمان‌هاي طبيعي گياهي دارند. ضمن اين‌كه براساس آمار سازمان بهداشت جهاني بیش از٨٠ درصد مردم جهان به‏ويژه در كشورهاي در حال توسعه و نواحي فقير و دور افتاده عمده ترين نيازهاي درماني خود را از گياهان دارويي تامين مي‌كنند.
    از سوي ديگر، گياهان دارويي جزو ذخاير و منابع طبيعي هستند و بسياري از كشورها كم يا زياد از يك چنين منبعي برخوردارند كه نوع، تعداد و تنوع گونه‌هاي گياهي بر اساس شرايط و موقعيت جغرافيايي هر منطقه متفاوت است.
    متاسفانه سودآوري‌هاي كلان اقتصادي و توجه روز افزون به تجارت جهاني گياهان دارويي، مشكل‏ها و مسائل ناگواري را براي اين منابع به وجود آورده و نسل گونه‌هاي گياهي را با خطر انقراض مواجه ساخته است. زیرا بخش عظيمي از تجارت، مربوط به گونه‌هاي گياهان دارويي است كه گاهی با شيوه‌هاي نادرست از طبيعت جمع‌آوري شده است و علاوه بر اين‌كه به انقراض نسل گونه‌ها مي‌انجامد، تنوع زيستي منطقه و جهان را نيز با خطر نابودي رو به رو مي‌سازد.
    استفاده مطلوب، منطقي و بهينه از اين منابع كه از نظر فناوري بسيار كم‌هزينه‌تر و ساده‌تر از صنايع دارويي شيميايي است، مي‌تواند با تامين بخشي از نيازهاي عمده بهداشتي و درماني جامعه از خروج مقادير قابل توجهی ارز جلوگيري كرده و مانع گسترش وابستگي به بيگانگان شود. بنابراين با در پیش گرفتن سياست‌ها و راهكارهاي مناسب و مبتني بر يك شناخت واقع‌گرايانه از وضعيت موجود، اين منابع و كاربرد روش‌هاي علمي و صحيح در تمام ابعاد شامل كاشت، داشت، برداشت و بهره‌برداري صنعتي واقتصادي آن، چه از طبيعت و چه به صورت كشت مكانيزه، مي‌توان به دركي واقعي و اصولي درخصوص نقش و بازدهي گياهان دارويي در جوامع رو به رشدي همچون ايران رسيد و علاوه بر حفظ و حراست از اين سرمايه‌هاي ملي به شكوفايي و توسعه پايدار جامعه نيز دست يازيد.
    منبع:
    صنعت ايران
    ويرايش شده توسط "Pejman" در 2012/2/20 در ساعت 04:06 AM دليل: ترکیب پست ها با یکدیگر+عنوان و منبع


    یادگرفتم:
    1. با احمق بحث نکنم و بگذارم در دنیای احمقانه خویش خوشبخت زندگی کند.
    2. با وقیح جدل نکنم چون چیزی برای از دست دادن ندارد و روحم را تباه می کند .
    3. از حسود دوری کنم چون حتی اگر دنیا را هم به او تقدیم کنم باز هم از من بیزار خواهد بود .
    4.با کودن بحث نکنم چون مرا با دانش خویش می سنجد و هم سطح خویش میپندارد

  8. تشكر از اين پست


  9. #325
    عضو فعال آواتار آیورودا
    رشته
    پزشکی
    تاريخ عضويت
    2011/6
    محل سكونت
    (✿◠‿◠)  
    امتیاز
    12719
    پست ها
    11,368

    پيش فرض

    مدیریت گیاهان دارویی بر اساس قابلیتها و حساسیت ها


    حسین توكلی-عضو هیأت علمی مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی خراسان


    خلاصه:
    امروزه پوشش و تراكم گیاهان دارویی موجود عرصه‌های طبیعی با برداشت مستقیم بیش از اندازه، چرای بی رویه و تبدیل مراتع و جنگلها به اراضی زراعی شدیدا در حال كاهش و تخریب است و حفظ آن مدیریت ویژه‌ای را بر اساس حساسیت‌ها و قابلیت‌های این گیاهان طلب می‌كند. بعضی از گیاهان در مواجهه با تنشهای محیطی مواد ثانویه تولید می‌كنند كه اغلب به عنوان مواد دارویی و صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. بنابراین محیط‌های دارای تنش می‌توانند برای تولید گیاهان دارویی مورد توجه قرار گیرند.از طرفی تولید مواد ثانویه صرف انرژی بیشتری را برای این گیاهان به دنبال دارد و توان رقابتی آنها را در مقایسه با گیاهان همراه كاهش می‌دهد.در چنین شرایطی اعمال چرای متعادل، اهلی كردن گیاهان دارویی و احیاء رویشگاهها برای حفظ و بقاء این گیاهان ضروری است.

    واژه های كلیدی: مدیریت، گیاهان داروئی

    مقدمه:
    افزایش جمعیت و به تبع آن افزایش نیاز بشر باعث شده است تا پوشش و تراكم گیاهان دارویی در عرصه‌های جنگلی و مرتعی در اثر برداشت های زیاد، تبدیل جنگلها و مراتع به اراضی زراعی و چرای مفرط شدیدا در معرض تخریب و كاهش قرار گیرد. مثال عینی در این زمینه محدود شدن سطح رویشگاهها و تراكم گیاهان دارویی از جمله موسیر، كرفس، ریواس و گیاهان خانواده چتریان و نعناعیان است. در چنین شرایطی حفظ و استفاده پایدار از این منابع نیازمند اعمال مدیریتی بر مبنای شناخت قابلیت‌ها و حساسیت‌های گیاهان دارویی است که در این مقاله برخی از این ویژه گیها از دیدگاه مدیریتی مورد تجزیه و تحلیل واقع شده است.


    قابلیت ها:
    بعضی از گیاهان در مواجهه با تنش های محیطی از قبیل نور، درجه حرارت، رطوبت، باد، علفخواران و غیره واكنش نشان داده و مواد ثانویه ای را تولید می‌كنند كه این مواد عمدتا به‌وسیله بشر به عنوان دارو و یا مواد صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. تولید این مواد اغلب باعث کاهش وارد شدن تنش به گیاهان می‌شود و به حفظ آنها کمک می کند. به‌طور مثال ملاحظه گردید که اندام سبز (conollyi) Ammodendron persicum مورد چرای دام قرار نمی گیرد. یکی از دلایل آن بالا بودن میزان فلاونوئیدها در برگهای گیاه در مرحله رشد فعال تشخیص داده شد (3). در ارس تولید روغن های فرار از خورده شدن آن توسط دام می‌كاهد. در گیاهان خشکی پسند تولید مواد ثانویه باعث افزایش تحمل به خشكی (1) و تولید آلکالوئید در محیط‌های شور به عنوان سازوكار مقابله با شوری عمل می کند (6).
    در مجموع چنین استنباط می شود كه برای اغلب گیاهان دارویی وجود تنش برای تولید مواد ثانویه یك ضرورت است. بنابراین با شناخت بنابراین گیاهان دارویی به تنش‌ها می‌توان محیط مناسب تولید هر محصول را پیدا نمود و از این خصوصیات در مدیریت گیاهان دارویی بهره جست. به عنوان نمونه انیسون در ایران داری مواد موثره بیشتری نسبت به كشورهای تركیه، آلمان و مکزیک است (2). زعفران مناطق جنوبی خراسان بایستی از كیفیت بالاتری نسبت به زعفران اكثر نقاط كشور برخوردار باشد.


    حساسیت‌ها :
    واكنش گیاهان به تنش با تولید مواد ثانویه هزینه‌هایی را نیز برای گیاه به‌دنبال دارد. اصولا تولید مواد ثانویه صرف انرژی زیادتری را نسبت به تولید مواد اولیه در بر دارد (4). ملاحظه شده است كه نهالهای دارای تانن بالا به میزان كمتری از نهالهای با تانن پایین چریده می‌شوند، ولی این نهالها دارای رشد برگی كمتری نسبت به نهالهای دارای تانن پایین تر بودند. این موازنه رشدی را مربوط به هزینه تولید تانن می‌دانند(4). گونه‌هایی از شبدر سفید كه دارای مواد سیانوژنیك بودند قدرت رقابتی پایین تری نسبت به گونه‌های فاقد مواد سیانوژنیك داشتند(5).
    یكی از سازوكارهای مقاومت به چرا در گیاهان تولید مواد ثانویه است كه در آن دام از خوردن و یا زیاد چرا نمودن گیاه اجتناب می‌کند. در مراتع طبیعی چنانچه دام به‌طور آزادانه چرا نماید و فشار چرا كم باشد، دام‌ها با عمل انتخاب معمولا از گیاهان دارای مواد ثانویه در حد كمتری تعلیف می‌نمایند. اما اگر علوفه قابل دسترس كم، فشار چرا زیاد و روش چرایی به گونه‌ای باشدكه قدرت انتخاب از دام سلب گردد، این گونه‌ها نیز بیش از حد چرا می‌شوند. در چنین شرایطی چون گیاهان دارویی سرعت رشد کمتری نسبت به گیاهان همراه دارند, بنابراین در اثر توان رقابتی پایین تر، فضای خاك و هوا برای آنها تنگتر می شود و آب و مواد غذایی به نفع گیاهان همراه زودتر تخلیه می‌گردد. با این حساب مدیریت رویشگاههای طبیعی باید به گونه‌ای تنظیم شود كه گیاهان دارویی کم چرا شده و فرصت رشد کافی را داشته باشند. چرای متعادل و در زمان مناسب یكی از راهكارهای پیشنهادی در این زمینه است.
    بعضی از گیاهان دارویی مونوکارپیک هستند و هر از چند سال یكبار گل داده و پس از تولید بذر با تخلیه انرژی گیاه، از بین می‌روند. در این قبیل گیاهان تناوب برداشت و بذر كاری ضرورت دارد. در گیاهانی مثل كماباریجه، كما آنغوزه و کم کندل نتیجه بذرکاری مثبت می باشد.
    نتایج تحقیقاتی بسیاری نشان می دهد که گونه های موجود در عرصه های طبیعی به دلیل تفاوت در شرایط اقلیمی و ادافیكی محل های مختلف رویشی دارای کیفیت های متفاوتی می باشند. بنابراین برای یکنواختی و بهبود کیفیت و کمیت محصول ونیز افزایش بازار پسندی توصیه می شود اغلب گیاهان دارویی اهلی و در محیط کنترل شده تولید گردند. گونه های دارویی موجود در رویشگاه‌ها عمدتا به عنوان ذخایر ژنتیکی حفظ و مدیریت شوند.


    منابع:

    فخر طباطبایی، محمد.. 1375. برخورد سیستمی با طبیعت زنده و سه مقاله دیگر در زمینه اکولوژی. شرکت سهامی ا نتشار. 352 ص.
    رسام، قربانعلی. 1380. مطالعه تاثیر عناصر غذایی بر عملکرد و میزان اسانس میوه گیاه انیسون. همایش ملی گیاهان دارویی ایران. صفحه 172 تا 174.
    نوری، میترا. 1380. استخراج و شناسایی فلاونوئیدهای موجود در گیاه Ammodendron conollyi با استفاده از روشهای کروماتوگرافی. همایش ملی گیاهان دارویی ایران. صفحه 281.
    Coley, P.D. 1986. Cost and benefits of defense by tannins in a neotropical tree. Oecologia (Berlin) 70: 238-241.
    Dirzo, R., and J.L. Harper. 1982. Experimental studies on slug-plant interaction. IV. The performance of cyanogenic and acyanogenic morphs of Trifolium repens in the field. J. Ecol. 70: 119-138.
    Vazquez, F.A. and V.M. Loyola. 1994. A Catharanthus roseus salt tolerant line. II. Alkaliod Production. Journal of Plant Physiology, 144(4-5): 613-616.


    Management of medicinal plants based on capabilities and sensivities
    Tavakoli, H. Khorasan
    Agriculture & Natural Resource Research Center

    Abstract

    Nowadays, the vegetation and density of medicinal plants (MP) are under degradation due to severe harvest, exchange of forests and ranges to crop lands and overgrazing. So, it is need special management based on capabilities and sensivities of MP. Some of MP produce secondary metabolites in response to stresses. These metabolites often used as mecicinal products. So, this environmental potential can be used for producing and management of MP. However, the energy cost of secondary metabolites are high and reduced the competitive atability of MP relative companion species. Under this condition, managements such as moderate grazing, domestication of some of Mp, conservation and renovation of habitates of MP are nessacery.
    Key words: secondary metabolites, medicinal plants, management


    یادگرفتم:
    1. با احمق بحث نکنم و بگذارم در دنیای احمقانه خویش خوشبخت زندگی کند.
    2. با وقیح جدل نکنم چون چیزی برای از دست دادن ندارد و روحم را تباه می کند .
    3. از حسود دوری کنم چون حتی اگر دنیا را هم به او تقدیم کنم باز هم از من بیزار خواهد بود .
    4.با کودن بحث نکنم چون مرا با دانش خویش می سنجد و هم سطح خویش میپندارد

  10. تشكرها از اين پست


  11. #326
    دستیار مدیر مهندسی کشاورزی گیاهان دارویی آواتار "Pejman"
    رشته
    مهندسی کشاورزی
    تاريخ عضويت
    2008/8
    امتیاز
    9032
    پست ها
    6,212

    Flower بررسي اثر تنش خشكي بر رشد، عملكرد و متابوليت هاي ثانويه گياهان دارويي

    بررسي اثر تنش خشكي بر رشد، عملكرد و متابوليت هاي ثانويه گياهان دارويي
    مرتضي فنودي
    كارشناس گياهان دارويي
    مركز جهاد كشاورزي خوسف (واحد زراعت)
    E-mail : mortezafanoode @ yahoo.com
    چكيده خشكي زماني اتفاق مي افتد، كه تركيبي از شرايط فيزيكي ومحيطي، سبب تنش در داخل گياه شده و توليد را كاهش دهد. اين كاهش در نتيجه تأخير و يا عدم استقرار گياه ، تضعيف و يا از بين رفتن گياهان استقرار يافته ، مستعد شدن گياه نسبت به حمله آفات وبيماري‌هاي گياهي ، تغييرات فيزيولوژيكي و بيوشيميايي در سوخت و ساز گياه ، تغييرات در كيفيت دانه ، علوفه ، الياف ، روغن وديگر محصولات اقتصادي گياه بوجود مي آيد. خشكي بيشتر يك عامل كاهش دهنده عملكرد است و اين حالت حتي در مواردي كه آسيب وارده مشهود نباشد نيز وجود دارد. پيشرفت‌هاي به نژادي از نظر افزايش مقاومت به خشكي بدون اين كه با كاهش توليد يا كيفيت محصول روبرو باشد بسيار كند است. متابوليت‌هاي ثانويه، توليدات متابوليكي هستند كه به نظر مي‌رسد نقشي در توليد سلول نداشته و حداكثر توليد آنها در شرايط محدوديت‌ رشد ديده مي‌شود. با توجه به اهميت اين تركيب‌ها براي بشر وكاربرد فراواني كه متابوليت‌هاي ثانويه در زندگي بشر پيدا كرده‌اند و از طرفي شرايط تنشي كه در اغلب نقاط كشور وجود دارد بررسي اثر تنش خشكي بر رشد، عملكرد و متابوليت‌هاي ثانوي گياهان دارويي ضروري به نظر مي‌رسد. واژه هاي كليدي: متابوليت‌هاي ثانويه‌، تنش خشكي ، عملكرد ، گياهان دارويي

    مقدمه

    از مهمترين مشكلات مناطق خشك و نيمه خشك ، كمبود آب مي‌باشد كه برروي رشد و نمو گياهان اثر مي‌گذارد (3). نواحي خشك ونيمه خشك مناطقي هستند كه كل تعرق گياهان در آن 50% تعرق در شرايط بدون تنش ويا حتي كمتر از اين مقدار باشد. متأسفانه كمبود آب تنها منحصر به اين نواحي نمي‌شود، بلكه حتي در شرايط آب وهواي مرطوب توزيع نا منظم بارندگي منجر به محدود شدن آب قابل دسترس و در نتيجه كاهش رشد گياه مي‌شود (7). در كشور ما بجز سواحل درياي خزر و قسمت‌هاي كوچكي از شمال غربي كشور بقيه مناطق تماماً جزء مناطق خشك ونيمه خشك محسوب مي‌شوند. اين در حالي است كه مناطق خشك كشور نسبت به مناطق نيمه خشك آن از وسعت بيشتري برخوردار است (3). تنش خشكي زماني در گياه حادث مي‌شود كه ميزان آب دريافتي گياه كمتر از تلفات آن باشد. اين امر ممكن است به علت اتلاف بيش از حد آب يا كاهش جذب ويا وجود هر دو مورد باشد (9). يكي از نشانه هاي كمبود آب ، كاهش تورژسانس و در نتيجه رشد و توسعه سلول به ويژه در ساقه و برگ‌ها است. به همين دليل اولين اثر محسوس كم آبي را مي‌توان از اندازه كوچكتر برگ‌ها يا ارتفاع گياهان تشخيص داد. بدنبال كاهش سطح برگ ، جذب نور نيز كم شده و باعث كاهش ظرفيت كل فتوسنتزي گياه شده و رشد و در نهايت عملكرد آن دچار نقصان مي‌شود (5). خشكي بر جنبه هاي مختلف رشد گياه تأثير گذاشته و موجب كاهش و به تأخير انداختن جوانه زني ، كاهش رشد اندام‌هاي هوايي وكاهش توليد ماده خشك مي‌گردد .در صورتي كه شدت تنش آب زياد باشد ، موجب كاهش شديد فتوسنتز ومختل شدن فرآيندهاي فيزيولوژيكي ، توقف رشد وسرانجام مرگ گياه مي‌شود (10). در مطالعات اوليه درباره متابوليت‌هاي ثانويه نقش اين گروه از مواد در گياهان به درستي مشخص نبود. تركيب‌هاي زايد ، مواد سر ريز متابوليتي ، منبع ذخيره عناصرو.... از جمله نقش هايي بودند كه به اين تركيب‌ها نسبت داده مي شد. اما اكنون دريافته‌اند متابوليتهاي ثانويه اثر بسيار مهمي در برقراري ارتباط بين گياهان ومحيط اطرافشان دارند. در مورد نقش دفاعي اين تركيب‌ها در ارتباط با پاتوژن‌ها ، عوامل بيماري‌زا، حشرات وعلف خواران اطلاعات زيادي در دسترس مي‌باشد. اما مطالعات نشان مي‌دهد كه اين تركيب‌ها نقش مهمي در واكنش گياه نسبت به تنش‌هاي محيطي نيز دارند و در شرايط تنش برخي از اين تركيب‌ها به ميزان قابل توجهي در گياه افزايش پيدا مي‌كنند. با توجه به اهميت اين تركيب‌ها براي بشر وكاربرد فراواني كه متابوليت‌هاي ثانويه در زندگي بشر پيدا كرده‌اند واز طرفي شرايط تنشي كه در غالب نقاط كشور وجود دارد، بررسي وجود ارتباط بين تنش‌هاي محيطي با توليد وتجمع متابوليت‌هاي ثانويه در گياهان مي‌تواند بسيار مفيد باشد. در اين مقاله صرف نظر از ساز وكار واكنش گياه، به تأثير تنش خشكي بر ميزان متابوليت‌هاي ثانويه در گياهان پرداخته شده است. تنش خشكي و تأثير آن بر ميزان متابوليت‌هاي ثانويه با توجه به اين كه امروزه نقش دفاعي متابوليت‌هاي ثانويه براي همه تقريباً پذيرفته شده است اما هنوز بررسي سازوكار تأثير استرس‌هاي محيطي بر توليد اين موارد تصوير پيچيده وپر ابهامي پيش روي ما مي‌گذارد شواهد زيادي نشان مي‌دهد كه تحت شرايط تنش توليد برخي از اين تركيب‌ها تا چندين برابر افزايش مي‌يابد، اما دلايل زيادي نيز وجود دارد كه اين تأثير هميشگي نيست. در موارد زيادي نيز كاهش ميزان متابوليت‌هاي ثانويه در شرايط تنش ديده مي شود(6). كمبود هر منبعي كه رشد را بيش از فتوسنتز محدود كند توليد متابوليت‌هاي ثانويه را افزايش مي‌دهد(8). از طرفي تأثير تنش خشكي بر همه اين تركيب‌ها يكسان نيست، بنابراين كيفيت مواد موثره نيز تحت تنش قرار مي‌گيرد و بعلاوه تأثير تنش بر بيوماس كل نيز عموماً منفي است (6). عواملي همچون زمان وقوع ومدت زمان دوام تنش ، فراواني وقوع خشكي ،خصوصيات ذاتي خاك، تغييرات ونوسان‌هاي بارندگي بر مقاومت به خشكي گياه اثر دارند و اين نشانگر واكنش متفاوت ژنوتيپ‌هاي مقاوم به خشكي از سالي به سال ديگر است (1). در رابطه با اجزاء عملكرد كه تأمين كننده عملكرد نهايي هستند در مناطق نيمه خشك ممكن است وزن دانه نقش بيشتري در مقايسه با شرايط مساعد محيطي داشته باشد. پس از اين كه تعداد دانه در گياه توسط تنش رطوبتي كاهش مي يابد تنها راه براي جبران آن افزايش وزن دانه است. اين موضوع از راه يك آزمايش كه بوسيله توفايل انجام گرفته، روشن شده است (4). براي اندازه‌گيري ميزان اثر تنش خشكي يكي از رايج ترين روش‌ها ، اندازه‌گيري عملكرد محصول ويا رشد در شرايط خشكي در مقايسه با شاهد مي‌باشد، همچنين مي توان با بررسي خصوصيات مورفولوژيك وآناتومي گياهان واكنش آنها را نسبت به تنش وارده ارزيابي نمود (1) . در زير نتايج تحقيقات صورت گرفته در اثر تنش خشكي در برخي از گياهان دارويي بررسي شده است. گياهان معطر غني از اسانس در مناطق خشك نسبت به مناطق مرطوب خيلي فراوان تر هستند مقدار اسانس در گياهان مانند افسنطين ، بابونه ، اسطوخودوس و اكاليپتوس در شرايط خشكي افزايش مي‌يابد، احتمال مي رود كه اسانس‌ها در ساز وكار مقاومت به خشكي از طريق كاهش تعرق مؤثر باشند. تركيب اسانس و كيفيت آن نيز در اثر خشكي تغيير می‌كند. ميزان موسيلاژ در شرايط خشك به مقدار بسيار زيادي افزايش مي‌يابد. به نظر مي‌رسد كه قابليت بالاي نگهداري آب اين مواد نقش عمده‌اي در سازگاري گياه با شرايط خشك دارد(6). اثرات نامناسب تنش كم آبي در كاهش عملكرد اسانس توسط حسني و اميد بيگي (1381) و صالح و رفات (1997) در ريحان، لتكامو و همكاران (1994) در آويشن و سوليناز و ديانا (1996) در اكليل كوهي گزارش گرديده است و نتيجه گرفتند كه بيشترين درصد اسانس آويشن در رژيم آبي متوسط (70 %) ظرفيت مزرعه‌اي و بيشترين تجمع ماده خشك در 90% ظرفيت مزرعه‌اي بدست آمد همچنين در ريحان باعث كاهش عملكرد اسانس ولي افزايش درصد اسانس گرديد. كارلز و همكاران (1990) آلكير و همكاران (1993) وميزرا و سريواستاز (2000) اثرات آبياري كافي را در افزايش رشد و ميزان اسانس گياه نعناع گزارش كرده‌اند. اكبري‌نيا و همكاران (1384) اثر دور آبياري (7 ،14 و21 روز) را بر گياه سياه دانه بررسي كردند و مشاهده نمودند كه با طولاني‌شدن دور آبياري عملكرد دانه، عملكرد كاه و ارتفاع بوته كاهش يافت. لباسچي و شريفي عاشور آبادي (1383) ضمن بررسي سطوح مختلف تنش خشكي ( 100، 75 ،50 و 25 درصد ظرفيت مزرعه‌اي) روي گياهان اسفرزه ، بو مادران، مريم گلي، هميشه بهار و بابونه گزارش كردند كه با تشديد تنش خشكي، وزن اندام‌هاي هوايي و ارتفاع بوته در تمام گياهان مورد مطالعه كاهش يافت. حسني (1383) در خصوص تأثير تنش كم آبي در گياه بادرشبو، دريافت كه با كاهش ميزان رطوبت خاك ، ارتفاع بوته، قطر ساقه و عملكرد گياه كاهش يافته است. وي همچنين بيشترين درصد اسانس (35/0 ميلي ليتر درصد گرم ماده خشك) و عملكرد اسانس (115/0 ميلي ليتر در گلدان) به ترتيب در شرايط رطوبتي 70% و 100% ظرفيت مزرعه‌اي گزارش كرد. با توجه به نتايج شرايط كم آبي، بدليل پايين بودن عملكرد پيكر رويشي و نيز عملكرد اسانس اقتصادي نبوده و قابل توصيه نيست. اما چون گياهان توليد شده تحت شرايط رطوبتي پايين‌تر كوچكتر بوده و حجم كمتري اشغال مي‌نمايند بنابراين شايد در شرايط رطوبتي پايين ( حتي تا 55% ظرفيت مزرعه‌اي) بتوان با بالا بردن تراكم كاشت، ميزان كمبود اسانس را نسبت به شرايط بدون تنش جبران كرد (5). اردكاني و همكاران (1385) اثر كمبود آب بر كميت و كيفيت گياه بادرنجبويه بررسي و نتيجه گرفتند براي توليد اسانس از اين گياه مي‌توان از تنش متوسط (60% ظرفيت زراعي) استفاده كرد. نتايج اين تحقيق با نتايج مون و الگر (1999) بر روي بادرنجبويه ، مون و همكاران ( 1999) بر روي رزماري و بادرنجبويه ،سادان و همكاران (2000) بر روي گياه Palmarosa، ريزوپلو و ديامانتولون (1991) بر روي نوعي مرزنجوش، كوماري و همكاران (1999) بر روي نوعي شنبليله و ديگران مطابقت دارد؛ اما نتايج حاصل با نتايج ابرسجي (1384) به لحاظ ارتفاع و با نتايج چاترجي و وبادا (1999) به لحاظ عملكرد اسانس مطابقت ندارد. با بررسي كليه صفات اندازه‌گيري شده، مي‌توان نتيجه گرفت كه از گياه دارويي بادرنجبويه مي‌توان در مناطقي كه محدوديت آب دارند با اعمال مديريتي مناسب، عملكرد كافي بدست آورد(1). اگبانايا و همكاران (1998) كاهش شاخه‌دهي را تحت شرايط خشكي در گياه كنف به عنوان يك مكانيسم سازگاري در نظر گرفتند كه به وسيله آن گياه تلاش مي‌كند تا آب را براي مراحل بحراني ‌تر نمو نظير مرحلة گلدهي حفظ نمايد اين مكانيسم را در گياه بادرشبو نيز با كاهش تعداد و طول شاخه‌هاي جانبي بروز مي‌كند (5).صفي خاني (1385) گزارش د اد . تنش خشكي روي بادرشبو (40% ظرفيت مزرعه‌اي) موجب كاهش ارتفاع، طول و عرض برگ، طول ميانگره، عملكرد اندام هوايي و عملكرد اسانس نسبت به 2 تيمار ديگر ( 100 و 60 درصد ظرفيت زراعي) گرديد ولي باعث افزايش درصد اسانس نسبت به تيمار بدون تنش گرديد. همچنين براي بدست آوردن بيشترين ميزان اسانس در تيمار تنش متوسط (60% ظرفيت زراعي ) مشاهده گرديد. ريپاك و همكاران (2001) تنش خشكي باعث افزايش ماده مؤثره گياه داروييChamomilla recutiat L.شد. ريوالي و همكاران (2001) در اثر تنش خشكي، باعث افزايش عملكرد ريشه و كاهش عملكرد برگ گياه داروييPeriwnkleشد. كاظمي سعيد (1381) در گياه زيره سبز كاهش رطوبت از حد ظرفيت مزرعه، ماده خشك توليدي را كاهش داد.چاترجي و وبادا (1995) روي گياهCymbopogon sp. كاهش آبياري ، باعث كاهش عملكرد اسانس شد(1). درختان كاجي كه در معرض تنش آب قرار می‌گيرند صمغ كمتري توليد نموده و بيشتر تحت تأثير سوسك‌هاي گياهخوار قرار مي‌گيرند (8). در پونه كوهي
    Organum majornanaدر اثر تنش رطوبت مقدار اسانس افزايش يافت. در نعناع باعث افزايش بازده اسانس و سسكويي‌ترپن‌ها ولي ميزان منتول ثابت ماند. در مرزه كوهي از 3 تركيب اصلي اسانس ، كاروا كرول كاهش اما پارسيمن و گاماترپينن افزايش يافت (2). نتيجه گيري اثر تنش خشكي بر رشد ، عملكرد و متابوليت‌هاي ثانويه در مورد همه گياهان و همچنين در يك گياه به طور يكسان عمل نمي‌كند، بلكه ضد و نقيض مي‌باشد. اثر تنش خشكي بر رشد با كاهش تورژسانس و رشد سلول، كاهش جذب نور و ظرفيت كل فتوسنتزي گياه به ويژه در ساقه و برگ‌ها، باعث كاهش رشد گياه و همچنين به تأخير انداختن جوانه زني مي‌شود (حسني ، 1385 ؛ لينگ ، 1996). به دنبال كاهش رشد گياه، كاهش عملكرد و بيوماس كل گياه رخ مي‌دهد ( اكبري نيا و همكاران، 1384؛ لباسچي و شريفي عاشورآبادي ، 1383؛ صفي خاني، 1385). اين در حالي است كه سبب افزايش عملكرد ريشه مي‌شود (ريوالي و همكاران ، 2001) و در آزمايش توفايل باعث افزايش وزن دانه مي‌شود (براتي ، 1384). اثر تنش خشكي در افزايش متابوليت‌هاي ثانويه (اسانس گياهان معطر و موسيلاژ) توسط صالحي ارجمند (1384 )گزارش شده است. اثر تنش خشكي بر متابوليت‌هاي ثانويه در برخي از گياهان دارويي، باعث افزايش بعضي از تركيب‌ها (كوچكي و همكاران، 1376)، و در بعضي ديگر باعث كاهش آنها (كوچكي و همكاران، 1376؛ اميدبيگي، 1374) و يا ثابت ماندن تركيب‌ها (اميدبيگي ، 1374) مي‌شود. همچنين تنش خشكي باعث كاهش عملكرد اسانس، ولي افزايش درصد اسانس گرديد(حسني و اميدبيگي، 1381؛ صالح و رفات، 1997؛ لتكامو و همكاران، 1994 و...). با وجود اين تناقض‌ها به نظر مي‌رسد كه مطالعه بيشتر در باره اين موضوع، مي‌تواند امكان جديدي را براي بهره‌برداري بهتر از گياهان دارويي در شرايط تنش خشكي كه اغلب نقاط كشور با آن مواجه است، فراهم سازد. منابع 1- اردكاني، م.، ب. عباس‌زاده .، ا. شريفي عاشور آبادي. ، لباسچي و ف. پاك نژاد. 1386. بررسي اثر كمبود آب بر كميت و كيفيت گياه بادرنجبويه. فصلنامة پژوهشي تحقيقات گياهان دارويي و معطر ايران ، 23 (2):261- 251. 2- اميد بيگي، ر. 1374. توليد و فرآوري گياهان دارويي(جلد اول). انتشارات فكر روز ، تهران. 3- اهدايي ، ب. 1372. انتخاب براي مقاومت به خشكي در گندم. چكيده مقالات چهارمين كنگره زراعت و اصلاح نباتات ايران، ص 43 تا 46. 4- براتي ، ع. 1384. طراحي تيپ ايده آل براي مقاومت به خشكي. ماهنامه علمي تخصصي كشاورزي زيتون، ش 166 ، ص 35 تا 44. 5- حسني، ع. 1385 . بررسي تأثير تنش كم آبي بر رشد، عملكرد و ميزان اسانس گياه دارويي بادرشبو. فصلنامة پژوهشي تحقيقات گياهان دارويي و معطر ايران، 22(3) : 261- 256. 6- صالحي ارجمند، ح. 1384. تأثير تنش‌هاي محيطي در افزايش متابوليت‌هاي ثانويه در گياهان. مجموعه مقالات همايش ملي توسعه پايدار گياهان دارويي. انتشارات مؤسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع. ص 305 تا 307. 7- كافي، م.، ا. زند.، ب. كامكار.، شريفي و م. گلداني . 1384. فيزيولوژي گياهي(ترجمه). انتشارات جهاد دانشگاهي مشهد. 8- كوچكي ، ع.، ا. زند.، م. بنايان اول .، پ. رضواني مقدم.، ع. مهدوي دامغاني.، جامي الاحمدي و س. وصال . 1376 . اكوفيزيولوژي گياهي (ترجمه). انتشارات جهاد دانشگاهي مشهد. 9- كوچكي، ع و عليزاده، ا. 1374 . اصول زراعت در مناطق خشك (ترجمه). انتشارات آستان قدس رضوي. 10- Singh , J. and Patel , A. L. 1996. Water Statues , gaseous exchange , Prolin accumulation and yield of wheat in response to water stress . Annual of Biology Ludhiana , 12: 77- 81.


  12. تشكرها از اين پست


  13. #327
    دستیار مدیر مهندسی کشاورزی گیاهان دارویی آواتار "Pejman"
    رشته
    مهندسی کشاورزی
    تاريخ عضويت
    2008/8
    امتیاز
    9032
    پست ها
    6,212

    پيش فرض

    بررسي اثر آنتي‎اكسيداني گياهان عناب، زرشك، خرفه و كنگر بر روي سيستم‎هاي اكسيداتيو: اكسيداسيون سلول هاي كبدي، هموليز گلبول‎هاي قرمز و قندي شدن غير آنزيمي هموگلوبين (گليكوزيلاسيون)


    نويسنده(گان):
    آزاده اشراقي ، احمد موحديان عطار ، صديقه عسگري ، غلامعلي نادري ، اكبر بديعي

    چکيده:
    مقدمه: واكنش‎هاي اكسيداسيون باعث پيشرفت بيماري‎هايي نظير آترواسكلروز و ديابت مي‎شوند. امروزه مشاهده شده است كه آنتي‎اكسيدان‎‎ها در كاهش اين واكنش هاي اكسيداسيون، پيشگيري و درمان بيماري ها نقش دارند. هدف: در اين مطالعه اقدام به بررسي اثرات آنتي‎اكسيداني گياهان عناب (Ziziphus vulgaris Lam)، زرشـك (Berberis integerima Bunge)، خرفه (Portulaca oleracea L.) و كنگر (Gundelia tournefortti L.) بر روي سيستم هاي اكسيداتيو هموليز گلبول هاي قرمز، گليكوزيلاسيون غير آنزيمي هموگلوبين و اكسيداسيون ليپيدي نموده ايم.
    روش بررسي: ابتدا گياهان مورد بررسي تهيه و پس از شناسايي هرباريومي عصاره گيري شد. هپاتوسيت هاي موش تهيه شد و در مجاورت AAPH قرار گرفت و ميزان SGOT آزاد شده از هپاتوسيت‎ها درحضور وغياب عصاره به عنوان يك ماركرپراكسيداسيون ليپيدي اندازه گيري شد. ميزان گليكوزيلاسيون هموگلوبين و هموليز گلبول هاي قرمز در حضور و غياب عصاره ها بررسي گشت و ميزان درصد مهار اكسيداسيون محاسبه شد.
    نتايج: در سيستم هموليز گلبولي، گياهان مورد بررسي به خوبي هموليز گلبول هاي قرمز را مهار نموده اند. بيشترين تاثير بر مهار هموليز گلبول قرمز را گياه عناب داشته است. گليكوزيلاسيون هموگلوبين در حضور گياهان مورد مطالعه به خوبي مهار شده و بيشترين تاثير بر مهار گليكوزيلاسيون را گياه زرشك و كنگر داشته است. پراكسيداسيون ليپيدي در حضور غلظت هاي مختلف گياه خرفه، زرشك و كنگر به خوبي مهار شده است، در صورتي كه گياه عناب در اين سيستم بيشترين خاصيت پراكسيداني را داشته است.
    نتيجه گيري: گياهان مورد مطالعه در بعضي غلظت ها به خوبي اثرات آنتي اكسيداني نشان دادند بنابراين مطالعه بر روي تاثير اين گياهان بر برخي از بيماري ها از جمله ديابت و آترواسكلروز و بيماري هاي كبدي مي تواند حايز اهميت باشد.
    کليدواژگان:
    آنتي اكسيدان، خرفه، زرشك، عناب، كنگر
    فايل ضميمه فايل ضميمه


  14. تشكرها از اين پست


  15. #328
    دستیار مدیر مهندسی کشاورزی آواتار خیال شیشه ای
    تاريخ عضويت
    2012/1
    امتیاز
    16766
    پست ها
    8,277

    پيش فرض لیست مقالات مرتبط با گیاهان دارویی

    روشهای بیوتکنولوژی اصلاح گیاهان دارویی محمد صالحی
    کارشناس ارشد اصلاح نباتات – باشگاه پژوهشگران دانشگاه آزاد اسلامی واحدمیانه
    [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ]s email address is being protected from spam bots, you need Javascript enabled to view it





    چکیده:
    اگرچه کاشت گياهان دارويي به هزاران سال پيش باز مي‌گردد ولي بايد گفت که در مورد اصلاح آنها تاکنون پيشرفت قابل ملاحظه‌اي صورت نگرفته است و در حال حاضر، تعداد کالتيوارهاي مفيد به‌دست آمده بر اثر اصلاح گياهان دارويي اندک است. هدف از اصلاح گياهان دارويي، افزايش کميت و کيفيت آن دسته از مواد مؤثره در اين گياهان است که در صنايع دارويي از اهميت خاصي برخوردار هستند. در سال‌هاي اخير توجه خاصي از جانب سازمان‌هاي مختلف در کشورهاي جهان در ارتباط با اصلاح اين گياهان صورت گرفته است. در اين رابطه، استفاده از نتايج حاصل از انگشت‌نگاري ( fingerprinting ) مولکولي گياهان دارويي، مي‌تواند محققين را در پيشبرد اهداف اصلاحي اين گياهان ياري نمايد. از سوی دیگراستفاده از ترکيبات دارويي مشتق از گياهان، نه تنها قدمت زيادي دارد، بلکه به‌دليل عوارض جانبي بي‌شمار داروهاي شيميايي از يک‌سو و نارسايي‌هاي متعدد طب نوين در درمان برخي از بيماري‌ها با گذشت زمان،سبب شده بار ديگر پرورش و توليد گياهان دارويي با رشد قابل‌توجهي روبرو شود. در مقالة حاضر سعي شده است تا به معرفي روش‌هاي بيوتکنولوژيک مورد استفاده در شناسايي و توليد گياهان دارويي، وارزش بالاي آنها براي کشورهايي همچون ايران که داراي تنوع بالايي از گياهان دارويي هستند مشخص شود.
    يکي از بخش‌هاي مهم بيوتکنولوژي “کشت بافت” است که کاربردهاي مختلف آن در زمينة گياهان دارويي، از جنبه‌هاي مختلفي قابل بررسي است گزارش‌هاي زيادي در ارتباط با بکارگيري تکنيک ” کشت بافت ” جهت تکثير گياهان دارويي وجود دارد. با ريزازديادي مي‌توان نرخ تکثير را بالا برد و مواد گياهي عاري از پاتوژن توليد کرد. باززايي گياهان با استفاده از جنين‌زايي سوماتيک از يک سلول، در بسياري از گونه‌هاي گياهان دارويي به اثبات رسيده است. با تکيه بر کشت بافت و سلول مي‌توان براي نگهداري کالتيوارهاي مورد نظر در بانک ژن يا براي نگهداري طولاني مدت اندام‌هاي تکثير گياه در محيط نيتروژن مايع، اقدام نمود. روش مهم بعدي داراي کاربرد فراوان در حوزة گياهان دارويي، “نشانگرهاي مولکولي” است. در طول دهه‌هاي گذشته، ابزارهايي که براي استانداردسازي داروهاي گياهي به‌وجود آمده‌اند، شامل ارزيابي ماکروسکوپيک و ميکروسکوپيک و همچنين تعيين نيمرخ شيميايي ( Chemoprofiling ) مواد گياهي بوده‌اند. از نشانگرهاي DNA مي‌توان براي شناسايي دقيق گونه‌هاي گياهان دارويي مهم، استفاده کرد. شاخة بعدي بيوتکنولوژي که در زمينة گياهان دارويي کاربردهاي فراواني دارد، “مهندسي ژنتيک” است. پيشرفت‌هاي اخير در زمينة ژنتيک گياهي و تکنولوژي DNA نوترکيب، کمک شاياني به بهبود و تقويت تحقيقات در زمينة بيوسنتز متابوليت‌هاي ثانويه کرده است.

    مقدمه
    اگرچه کاشت گياهان دارويي به هزاران سال پيش باز مي‌گردد ولي بايد گفت که در مورد اصلاح آنها تاکنون پيشرفت قابل ملاحظه‌اي صورت نگرفته است و در حال حاضر، تعداد کالتيوارهاي مفيد به‌دست آمده بر اثر اصلاح گياهان دارويي اندک است. هدف از اصلاح گياهان دارويي، افزايش کميت و کيفيت آن دسته از مواد مؤثره در اين گياهان است که در صنايع دارويي از اهميت خاصي برخوردار هستند. در سال‌هاي اخير توجه خاصي از جانب سازمان‌هاي مختلف در کشورهاي جهان در ارتباط با اصلاح اين گياهان صورت گرفته است. در این راستا استفاده از تکنیکهای وابسته به کشت بافت و بیوتکنولوژی به منظور ارتقاء صفات کمی و کیفی و کاهش زمان اصلاح نباتات از اهمیت خاصی برخوردار است.

    کشت بافت
    با تکنیک کشت بافت می توان از یک سلول به یک گیاه کامل دست یافت. در این تکنیک از روشهای جنین زایی ریزازدیادی و اندام زایی استفاده میگردد.استفاده از این تکنیک به همراه موتاسیون باعث سرعت بخشیدن به تکثیر انبوه تولید گیاهان عاری از بیماری انجام کار در تمام طول سال و کاهش هزینه خواهد شد.
    اولین مرحله تکثیر قسمت مورد نظر در گیاه می باشد.پس از تعیین دز مناسب و انجام تیمار پرتوتابی و تکثیر دوباره گزینش درشرایط In-vitro با اعمال تیمار تنش صورت میگیرد .گیاهان گزینش شده بعد از انتقال به گلدان جهت سازگاری و تکثیر دوباره جهت سلکسیون انتهایی در مزرعه کشت شده و سپس مورد بررسی های تغییرات زنتیکی قرار خواهند گرفت.

    يکي از بخش‌هاي مهم بيوتکنولوژي “کشت بافت” است که کاربردهاي مختلف آن در زمينة گياهان دارويي، از جنبه‌هاي مختلفي قابل بررسي است:

    باززايي در شرايط آزمايشگاهي ( In-Vitro Regeneration )
    تکثير گياهان در شرايط آزمايشگاهي، روشي بسيار مفيد جهت توليد داروهاي گياهي باکيفيت است. روش‌هاي مختلفي براي تکثير در آزمايشگاه وجود دارد که از جملة‌ آنها، ريزازديادي است. ريزازديادي فوايد زيادي نسبت به روش‌هاي سنتي تکثير دارد. با ريزازديادي مي‌توان نرخ تکثير را بالا برد و مواد گياهي عاري از پاتوژن توليد کرد. گزارش‌هاي زيادي در ارتباط با بکارگيري تکنيک ” کشت بافت ” جهت تکثير گياهان دارويي وجود دارد. با اين روش براي ايجاد کلون‌هاي گياهي از تيرة لاله در مدت 120 روز بيش از 400 گياه کوچک همگن و يک شکل گرفته شد که 90 درصد آنها به رشد معمولي خود ادامه دادند. براي اصلاح گل انگشتانه، از نظر صفات ساختاري، مقدار بيوماس، ميزان مواد مؤثره و غيره با مشکلات زيادي مواجه خواهيم شد ولي با تکثير رويشي اين گياه از راه کشت بافت و سلول، مي‌توان بر آن مشکلات غلبه نمود. چنان‌که مؤسسة گياهان دارويي بوداکالاز در مجارستان از راه کشت بافت و سلول گل انگشتانه موسوم به آکسفورد، توانست پايه‌هايي کاملاٌ همگن و يک شکل از گياه مذکور به‌دست آورد.

    باززايي از طريق جنين‌‌زايي سوماتيک (غيرجنسي)
    توليد و توسعة مؤثر جنين‌هاي سوماتيک، پيش‌نيازي براي توليد گياهان در سطح تجاري است. جنين‌زايي سوماتيک فرآيندي است که طي آن گروهي از سلول‌ها يا بافت‌هاي سوماتيک، جنين‌هاي سوماتيک تشکيل مي‌دهند. اين جنين‌ها شبيه جنين‌هاي زيگوتي (جنين‌هاي حاصل از لقاح جنسي) هستند و در محيط کشت مناسب مي‌توانند به نهال تبديل شوند. باززايي گياهان با استفاده از جنين‌زايي سوماتيک از يک سلول، در بسياري از گونه‌هاي گياهان دارويي به اثبات رسيده است. بنابراين در اين حالت با توجه به پتانسيل متفاوت سلول‌هاي مختلف در توليد يک ترکيب دارويي، مي‌توان گياهاني با ويژگي برتر نسبت به گياه اوليه توليد نمود.

    حفاظت گونه‌هاي گياهان دارويي از طريق نگهداري در سرما
    با تکيه بر کشت بافت و سلول مي‌توان براي نگهداري کالتيوارهاي مورد نظر در بانک ژن يا براي نگهداري طولاني مدت اندام‌هاي تکثير گياه در محيط نيتروژن مايع، اقدام نمود. نگهداري در سرما، يک تکنيک مفيد جهت حفاظت از کشت‌هاي سلولي در شرايط آزمايشگاهي است. در اين روش با استفاده از نيتروژن مايع (196- درجه سانتي‌گراد) فرآيند تقسيم سلولي و ساير فرآيندهاي متابوليکي و بيوشيميايي متوقف شده و در نتيجه مي‌توان بافت يا سلول گياهي را مدت زمان بيشتري نگهداري و حفظ نمود. با توجه به اينکه مي‌توان از کشت‌هاي نگهداري شده در سرما، گياه کامل باززايي کرد، لذا اين تکنيک مي‌تواند روشي مفيد جهت حفاظت از گياهان دارويي در معرض انقراض باشد. مثلاً بر اساس گزارشات منتشر شده، روش نگهداري در سرما، روشي مؤثر جهت نگهداري کشت‌هاي سلولي گياهان دارويي توليدکنندة آلکالوئيد همچون Rauvollfia serpentine , D. lanalta , A. belladonna , Hyoscyamus spp . است. اين تکنيک، مي‌تواند جهت نگهداري طيفي از بافت‌هاي گياهي چون مريستم‌ها، بساک و دانة گرده، جنين، کالوس و پروتوپلاست به‌کار رود. تنها محدوديت اين روش، مشکل دسترسي به نيتروژن مايع است.

    توليد متابوليت‌هاي ثانويه از گياهان دارويي
    از لحاظ تاريخي، اگرچه تکنيک ” کشت بافت ” براي اولين بار، در سال‌هاي 1940-1939 در مورد گياهان به‌کار گرفته‌شد، ولي در سال 1956 بود که يک شرکت دارويي در کشور آمريکا ( Pfizer Inc ) اولين پتنت را در مورد توليد متابوليت‌ها با استفاده از کشت توده‌اي سلول‌ها منتشر کرد. کول و استابو (1967) و هبل و همکاران (1968) توانستند مقادير بيشتري از ترکيبات ويسناجين ( Visnagin ) و ديوسجنين ( Diosgenin ) را با استفاده از کشت بافت نسبت به حالت طبيعي (استخراج از گياه کامل) به‌‌دست آورند. گياهان، منبع بسياري از مواد شيميايي هستند که به‌عنوان ترکيب دارويي مصرف مي‌شوند. فرآورده‌هاي حاصل از متابوليسم ثانويه گياهي ( Secondary Metabolite ) جزو گرانبهاترين ترکيب شيميايي گياهي ( Phytochemical ) هستند. با استفاد از کشت بافت مي‌توان متابوليت‌هاي ثانويه را در شرايط آزمايشگاهي توليد نمود. لازم به‌ذکر است که متابوليت‌هاي ثانويه، دسته‌اي از مواد شامل اسيدهاي پيچيده، لاکتون‌ها، فلاونوئيدها و آنتوسيانين‌ها هستند که به‌صورت عصاره يا پودرهاي گياهي در درمان بسياري از بيماري‌هاي شايع به‌کار برده مي‌شوند.

    راهکارهاي افزايش متابوليت‌هاي ثانويه گياهي از طريق کشت بافت
    1- استفاده از محرک‌هاي ( Elicitors ) زنده و غير زنده‌اي که مي‌توانند مسيرهاي متابوليکي سنتز متابوليت‌هاي ثانويه را تحت تأثير قرار داده و ميزان توليد آنها را افزايش دهند. لازم به‌ذکر است که اين محرک‌ها در شرايط طبيعي نيز بر گياه تأثير گذاشته و باعث توليد يک متابوليت خاص مي‌شوند.
    2- افزودن ترکيب اولية ( Precursor ) مناسب به محيط‌کشت، با اين ديدگاه که توليد محصول نهايي در نتيجه وجود اين ترکيبات در محيط‌کشت، القاء شود.
    3- افزايش توليد يک متابوليت ثانويه در اثر ايجاد ژنوتيپ‌هاي جديدي که از طريق امتزاج پروتوپلاست يا مهندسي ژنتيک، به‌دست مي‌آيند.
    4- استفاده از مواد موتاژن جهت ايجاد واريته‌هاي پربازده
    5- کشت بافت ريشة گياهان دارويي (ريشه، نسبت به بافت‌هاي گياهي ديگر، پتانسيل بيشتري جهت توليد متابوليت‌هاي ثانويه دارد)
    مثال‌هاي قابل ذکر آنقدر زياد است که تصور مي‌شود هر ماده‌اي با منشاء گياهي، از جمله، متابوليت‌هاي ثانويه را مي‌توان به‌وسيلة کشت‌هاي سلولي توليد کرد: از جمله ترکيباتي که از طريق کشت سلولي و کشت بافت به توليد انبوه رسيده است،‌ داروي ضد سرطان تاکسول است. اين دارو که در درمان سرطان‌هاي سينه و تخمدان به‌کار مي‌رود از پوست تنه درخت سرخدار ( Taxus brevilifolia L. ) استخراج مي‌گردد. از آنجايي‌که توليد تاکسول به‌دليل وجود 10 هستة استروئيدي در ساختار شيميايي آن بسيار مشکل است و جمعيت طبيعي درختان سرخدار نيز براي استخراج اين ماده بسيار اندک است، لذا راهکار ديگري را براي توليد تاکسول بايد به‌کار گرفت. در حال حاضر، براي توليد تاکسول از تکنيک کشت بافت و کشت قارچ‌هايي که بر روي درخت رشد کرده و تاکسول توليد مي‌کنند،‌ استفاده مي‌گردد.
    سولاسودين ( Solasodine ) نيز از ترکيبات ديگري است که از طريق کشت سوسپانسيون سلولي گياه Solanum eleganifoliu به‌دست مي‌آيد. از جمله متابوليت‌هاي ديگري که از طريق تکنيک کشت بافت و در مقياس تجاري توليد مي‌شود، شيکونين ( Shikonin ) (رنگي با خاصيت ضد حساسيت و ضد باکتري) است. مثال‌هاي زير گوياي کارايي تکنيک کشت بافت در توليد متابوليت‌هاي ثانويه است.
    توليد آلکالوئيد پيروليزيدين ( Pyrolizidine ) از کشت بافت ريشة Senecio sp ، سفالين ( Cephaelin ) و امتين ( Emetine ) از کشت کالوس Cephaelis ipecacuanha ، آلکالوئيد کوئينولين ( Quinoline ) از کشت سوسپانسيون سلولي Cinchona ledgerione و افزايش بيوسنتز آلکالوئيدهاي ايندولي با استفاده از کشت سوسپانسيون سلولي گياه Catharanthus roseus .
    استفاده از بيورآکتورها در توليد صنعتي متابوليت‌هاي ثانويه
    توليد متابوليت ثانوية گياهي با خصوصيات دارويي در شرايط آزمايشگاهي، فوايد زيادي در مقايسه با استخراج اين ترکيبات از گياهان، تحت شرايط طبيعي دارد. کنترل دقيق پارامترهاي مختلف، سبب مي‌شود که کيفيت مواد حاصل در طول زمان تغيير نکند. درحالي که در شرايط طبيعي مرتباٌ تحت تأثير شرايط آب و هوايي و آفات است. تحقيقات زيادي در زمينة استفاده از کشت‌هاي سوسپانسيون و سلول گياهي براي توليد متابوليت‌هاي ثانويه صورت گرفته است. از جمله ابزارهايي که براي کشت وسيع سلول‌هاي گياهي به‌کار رفته‌اند، بيورآکتورها هستند. بيورآکتورها، مهمترين ابزار در توليد تجاري متابوليت‌هاي ثانويه از طريق روش‌هاي بيوتکنولوژيک، محسوب مي‌شوند.

    مزاياي استفاده از بيورآکتورها در کشت انبوه سلول‌هاي گياهي عبارتند از:
    1- کنترل بهتر و دقيق‌تر شرايط خاص مورد نياز براي توليد صنعتي ترکيبات فعال زيستي از طريق کشت سوسپانسيون سلولي
    2- امکان تثبيت شرايط در طول مراحل مختلف کشت سلولي در بيورآکتور
    3- جابجايي و حمل‌ونقل آسان‌تر کشت (مثلاً، برداشتن مايه‌کوبه در اين حالت راحت است)
    4- با توجه به اينکه در شرايط کشت سوسپانسيون، جذب مواد غذايي به‌وسيلة سلول‌ها افزايش مي‌يابد، لذا نرخ تکثير سلول‌ها زياد شده و به‌تبع آن ميزان محصول (ترکيب فعال زيستي) بيشتر مي‌شود.
    5- در اين حال، گياهچه‌ها به آساني توليد و ازدياد مي‌شوند.
    سيستم بيورآکتور براي کشت‌هاي جنين‌زا و ارگانزاي چندين گونة گياهي به‌کار رفته است که از آن‌جمله مي‌توان به توليد مقادير زيادي سانگئينارين ( sanguinarine ) از کشت سوسپانسيون سلولي Papaver somniferum با استفاده از بيورآکتور، اشاره کرد. با توجه به اينکه بيورآکتورها، شرايط بهينه را براي توليد متابوليت‌هاي ثانويه از سلول‌هاي گياهي فراهم مي‌آورند، لذا تغييرات زيادي در جهت بهينه‌سازي اين سيستم‌ها، براي توليد مواد با ارزش دارويي (با منشأ گياهي) همچون جينسنوسايد ( ginsenoside ) و شيکونين صورت گرفته است.

    نشانگرهاي مولکولي
    بخش مهم بعدي داراي کاربرد فراوان در حوزة گياهان دارويي، “نشانگرهاي مولکولي” است. قبل از اينکه به موارد کاربرد نشانگرهاي مولکولي پرداخته شود، لازم است دلايل لزوم استفاده از نشانگرهاي مولکولي در زمينة گياهان دارويي ذکر شود:

    دلايل استفاده از نشانگرهاي مولکولي در زمينة گياهان دارويي
    فاکتورهايي همچون خاک و‌ شرايط آب و هوايي، بقاي يک گونة خاص و همچنين محتواي ترکيب دارويي اين گياه را تحت تأثير قرار مي‌دهند. در چنين حالاتي علاوه بر اينکه بين ژنوتيپ‌هاي مختلف يک گونه تفاوت ديده مي‌شود از لحاظ ترکيب دارويي فعال نيز با هم فرق مي‌کنند. در هنگام استفادة تجاري، از اين گياه دو فاکتور، کيفيت نهايي داروي استحصالي از اين گياه را تحت تأثير قرار مي‌دهند:
    1- تغيير محتواي يک ترکيب دارويي خاص در گياه مورد نظر
    2- اشتباه گرفتن يک ترکيب دارويي خاص با اثر کمتر که از گياهان ديگر به‌دست آمده است. به‌جاي ترکيب دارويي اصلي که از گياه اصلي به‌دست مي‌آيد.
    چنين تفاوت‌هايي، مشکلات زيادي را در تعيين و تشخيص گياهان دارويي خاص، با استفاده از روش‌هاي سنتي (مرفولوژيکي و ميکروسکوپي)، به‌دنبال خواهد داشت. براي روشن‌شدن موضوع به مثال زير توجه کنيد:
    کوئينون يک ترکيب دارويي است که از پوست درخت سينکونا ( cinchona ) به‌دست مي‌آيد. پوست درختان سينکونا که در جلگه‌ها کشت شده‌اند، حاوي کوئيوني است که از لحاظ دارويي فعال است. گونه‌هاي مشابهي از اين درخت وجود دارند که به‌روي تپه‌ها و زمين‌هاي شيبدار رشد مي‌کنند و از لحاظ مرفولوژيکي (شکل ظاهري) مشابه گونه‌هايي هستند که در جلگه‌ها رشد مي‌کنند، اما در اين گونه‌ها کوئيون فعال وجود ندارد.
    در طول دهه‌هاي گذشته، ابزارهايي که براي استانداردسازي داروهاي گياهي به‌وجود آمده‌اند، شامل ارزيابي ماکروسکوپيک و ميکروسکوپيک و همچنين تعيين نيمرخ شيميايي ( Chemoprofiling ) مواد گياهي بوده‌اند. قابل ذکر است که نيمرخ شيميايي، الگوي شيميايي ويژه‌اي براي يک گياه است که از تجزية عصارة‌ آن گياه به‌وسيلة تکنيک‌هايي چون TLC و HPTLC و HPLC به‌دست آمده است. ارزيابي ماکروسکوپيک مواد گياهي نيز بر اساس پارامترهايي چون شکل، اندازه، رنگ، بافت،‌ خصوصيات سطح گياه، مزه و غيره صورت مي‌گيرد. علاوه بر اين، بسياري از تکنيک‌هاي آناليز، همچون آناليز حجمي ( Volumetric Analysis )، کروماتوگرافي گازي (Gas Chromatography )، کروماتوگرافي ستوني ( Column Chromatography ) و روش‌هاي اسپکتروفتومتريک نيز براي کنترل کيفي و استانداردسازي مواد دارويي گياهي، مورد استفاده قرار مي‌گيرند.
    گرچه در روش‌هاي فوق، اطلاعات زيادي در مورد يک گياه دارويي و ترکيبات دارويي موجود در آن فراهم آيد، ولي مشکلات زيادي نيز به‌همراه دارد. مثلاً براي اينکه يک ترکيب شيميايي به‌عنوان يک نشانگر ( Marker ) جهت شناسايي يک گياه دارويي خاص، مورد استفاده قرار گيرد، بايد مختص همان‌گونة گياهي خاص باشد، در حالي‌که همة گياهان دارويي، داراي يک ترکيب شيميايي منحصربه‌فرد نيستند. همچنين بين بسياري از مولکول‌هاي شيميايي که به‌عنوان نشانگر و يا ترکيب دارويي خاص مدنظر هستند، هم‌پوشاني معني‌داري وجود دارد؛ اين موضوع در مورد ترکيبات فنولي و استرولي حادتر است.
    يکي از عوامل مهم ديگري که استفاده از نيمرخ شيميايي را محدود مي‌سازد، ابهام در داده‌هاي حاصل از انگشت‌نگاري شيميايي (Chemical Fingerprinting) است. اين ابهام، در اثر تجمع مواد مصنوعي در پروفيل شيميايي حادث مي‌شود. علاوه بر اين، فاکتورهاي ديگري، پروفيل شيميايي يک گياه را تغيير مي‌دهند. که از جمله اين فاکتورها مي‌توان فاکتورهاي دروني چون عوامل ژنتيکي و فاکتورهاي بروني چون کشت، برداشت، خشک‌کردن و شرايط انبارداري گياهان دارويي را ذکر نمود. مطالعات شيموتاکسونوميکي (طبقه‌بندي گياهان بر اساس ترکيبات شيميايي موجود در گياه) که به‌طور معمول در آزمايشگاه‌هاي مختلف استفاده مي‌شوند، تنها مي‌توانند به‌عنوان معيار کيفي در مورد متابوليت‌هاي ثانويه، مورد استفاده قرار مي‌گيرند و براي تعيين کمي اين ترکيبات، استفاده از نشانگرهاي ويژه (شيميايي) که به‌کمک آن به آساني بتوان گونه‌هاي گياهان دارويي را از يکديگر تشخيص داد، يک الزام است. در اين رابطه، همان‌طور که در فوق ذکر شد، در هرگياه يک نشانگر منحصر به فرد را نمي‌توان يافت.
    مشکلي که در شناسايي گونه‌هاي گياهان دارويي با استفاده از صفات مرفولوژيک وجود دارد، وجود نام‌هاي گياهشناسي متفاوت در مورد يک گياه در نواحي مختلف جهان است. در اين حالت ممکن است گونه‌هاي گياهان دارويي نادر و مفيد، با گونه‌هاي ديگري که از لحاظ مرفولوژيکي به گياه اصلي شبيه‌اند، اشتباه فرض شوند.
    بنابراين، با توجه به مشکلات موجود در زمينة شناسايي گياهان دارويي با استفاده از روش‌هاي سنتي و با توجه به پيشرفت محققين در زمينة ايجاد نشانگرهاي DNA ‌،‌ استفاده از اين تکنيک‌هاي نوين مي‌تواند ابزاري قدرتمند در استفاده کارا از گونه‌هاي مؤثر دارويي محسوب شود. از جمله مزاياي اين نشانگرها، عدم وابستگي به سن و شرايط فيزيولوژيکي و محيطي گياه دارويي است. پروفيلي که از انگشت نگاري DNA يک گياه دارويي به‌دست مي‌آيد، کاملاً به همان گونه اختصاص دارد. همچنين براي استخراج DNA به‌عنوان مادة آزمايشي در آزمايشات نشانگرهاي مولکولي، علاوه بر بافت تازه، مي‌توان از بافت خشک نيز استفاده نمود و از اين رو، شکل فيزيکي نمونه براي ارزيابي آن گونه، اهميت ندارد. نشانگرهاي مختلفي بدين منظور ايجاد شده‌اند که از آن جمله مي‌توان به روش‌هاي مبتني بر هيبريداسيون (مانند RFLP )، روش‌هاي مبتني بر RCR (مانند AFLP ) و روش‌هاي مبتني بر توالي‌يابي (مانند ITS ) اشاره کرد.

    برخي موارد کاربرد نشانگرهاي DNA در زمينة گياهان دارويي
    ارزيابي تنوع ژنتيکي و تعيين ژنوتيپ (Genotyping)

    تحقيقات نشان داده است که شرايط جغرافيايي،‌ مواد دارويي فعال گياهان دارويي را از لحاظ کمي و کيفي، تحت تأثير قرار مي‌دهد. بر پاية تحقيقات انجام شده، عوامل محيطي محل رويش گياهان دارويي در سه محور زير بر آنها تاثير مي‌گذارد:
    1- تاثير بر مقدار کل مادة مؤثرة گياهان دارويي
    2- تاثير بر عناصر تشکيل دهندة مواد مؤثره
    3- تاثير بر مقدار توليد وزن خشک گياه
    عوامل محيطي که تاثير بسيار عمده‌اي بر کميت و کيفيت مواد مؤثرة آنها مي‌گذارد عبارتنداز نور، درجه حرارت، آبياري و ارتفاع محل. بنابراين نياز است که به‌دقت اين موضوع مورد بررسي قرار گيرد. به اين خاطر، بسياري از محققين، تأثير تنوع جغرافيايي بر گياهان دارويي را از لحاظ تغييرات در سطوح مولکول DNA (ژنتيک) مطالعه نموده‌اند. اين برآوردها از تنوع ژنتيکي مي‌تواند در طراحي برنامه‌هاي اصلاحي گياهان دارويي و همچنين مديريت و حفاظت از ژرم‌پلاسم آنها به‌کار رود.

    شناسايي دقيق گياهان دارويي
    از نشانگرهاي DNA مي‌توان براي شناسايي دقيق گونه‌هاي گياهان دارويي مهم، استفاده کرد. اهميت استفاده از اين نشانگرها، به‌ويژه در مورد گونه‌ها و يا واريته‌هايي که از لحاظ مرفولوژيکي و فيتوشيميايي به هم شبيهند، دوچندان مي‌شود. گاهي ممکن است بر اثر اصلاح گياهان دارويي کالتيوارهايي به‌وجود آيد که هر چند از نظر ظاهر با ساير افراد آن‌گونه تفاوتي ندارد ولي از نظر کميت و کيفيت مواد مؤثره اختلاف‌هاي زيادي با آنها داشته باشد. در اين حالت اصلاح‌کنندگان چنين گياهاني بايد تمام مشخصات آن کالتيوار را از نظر خصوصيات مواد مؤثره ارايه دهند که شناسايي و معرفي خصوصيات مذکور مستلزم صرف هزينه و زمان زياد از نظر کسب اطلاعات گسترده دربارة فرآيندهاي متابوليسمي گياه مربوطه است. به‌علاوه امکان تغييرپذيري وضعيت توليد و تراوش مواد مؤثره در مراحل مختلف رويش گياه همواره بايد مورد نظر اصلاح‌کننده قرار داشته‌باشد. به‌عنوان مثال، از نشانگرهاي RAPD و PBR براي شناسايي دقيق گونة P.ginseng در بين جمعيت‌هاي جينسنگ ( ginseng ) استفاده شده است. همچنين برخي از محققين از يک راهکار جديد به‌نام DALP ( Direct Amplification of Length Polymorphism ) براي شناسايي دقيق Panax ginseng و Panax quinquefolius استفاده کرده‌اند.

    انتخاب کيموتايپ‌هاي (Chemotypes) مناسب به‌کمک نشانگر
    علاوه بر شناسايي دقيق گونه‌ها، پيش‌بيني غلظت مادة شيميايي فعال گياهي (Active Phytochemical) نيز براي کنترل کيفي يک گياه دارويي مهم است . شناسايي نشانگرهاي (DNA QTL) که با مقدار آن ترکيب دارويي خاص همبستگي دارند، مي‌تواند جهت کنترل کيفي و کمي مواد خام گياهي، مؤثر واقع شود. لازم به‌ذکر است که تنها تفاوت بين کيموتايپ‌هاي مختلف، مقدار مادة شيميايي فعال آنها است. همچنين، پروفيل‌هاي حاصل از نشانگرهاي DNA مي‌توانند جهت تعيين روابط فيلوژنتيکي (خويشاوندي) بين کيموتايپ‌هاي مختلف يک گونه گياه دارويي به‌کار روند. در سال‌هاي اخير مطالعات زيادي به‌منظور تعيين رابطة بين نشانگرهاي DNA و تنوعات کمي وکيفي ترکيبات فعال دارويي در بين گونه‌ها و خويشاوندان نزديک گياهان دارويي، صورت گرفته و يا در حال انجام است. از طرفي، به‌کارگيري توأم تکنيک‌هاي مولکولي و تکنيک‌هاي آناليزي ديگر، چون TLC و HPLC ، مي‌تواند شناخت ما را نسبت به يک گونة دارويي خاص و به تبع آن کنترل کيفي و کمي ترکيب دارويي مورد نظر در سطح صنعتي، افزايش دهد. به‌عنوان مثال بررسي تنوع ژنتيکي Artemisia annua ، به‌عنوان منبع ترکيب ضد ملارياي آرتميزينين (artemisinin)، نشان مي‌دهد که ژنوتيپ‌هاي اين گياه در سراسر هند، از لحاظ محتواي اين ترکيب (مقدار مادة مؤثرة آرتمزينين)، تنوع نشان مي‌دهند. اين بررسي با استفاده از نشانگر RAPD (يک نوع نشانگر DNA ) صورت گرفته است.

    مهندسي ژنتيک
    شاخة بعدي بيوتکنولوژي که در زمينة گياهان دارويي کاربردهاي فراواني دارد، “مهندسي ژنتيک” است. پيشرفت‌هاي اخير در زمينة ژنتيک گياهي و تکنولوژي DNA نوترکيب، کمک شاياني به بهبود و تقويت تحقيقات در زمينة بيوسنتز متابوليت‌هاي ثانويه کرده است. قسمت اعظمي از تحقيقات در زمينة متابوليت‌هاي ثانويه، به‌روي شناسايي و دستکاري ژنتيکي آنزيم‌هاي دخيل در مسير متابوليکي سنتز يک متابوليت ثانويه، متمرکز شده‌است. ابزار طبيعي که در فرآيند مهندسي ژنتيک و در اکثر گونه‌هاي گياهي و بخصوص گياهان دولپه به‌کار مي‌رود، يک باکتري خاکزي به‌نام آگروباکتريوم (Agrobacterium) است. گونه‌هاي مختلف اين باکتري، مهندسان طبيعي هستند که بيماري‌هاي‌ تومور گال طوقه‌ (Crown Gall Tumour) و ريشة مويي (Hairy Root) را در گياهان سبب مي‌شوند. تحقيقات نشان داده‌است که ريشه‌هاي مويي توليد شده به‌وسيلة گونه‌اي از اين باکتري به‌نام‌ A. rhizogenes ‌، بافتي مناسب براي توليد متابوليت ثانويه هستند. به علت پايداري و توليد زياد اين بافت‌ها در شرايط کشت عاري از هورمون، تاکنون گونه‌هاي دارويي زيادي با استفاده از اين باکتري تغيير يافته‌اند. که از آن جمله مي‌توان به کشت ريشة‌ مويي گياه دارويي Artemisia annua به‌منظور توليد ترکيب دارويي فعال، اشاره کرد. تحقيقات نشان داده است که شرايط جغرافيايي،‌ مواد دارويي فعال گياهان دارويي را از لحاظ کمي و کيفي، تحت تأثير قرار مي‌دهد.
    بنابراين مي‌توان ديد که مهندسي ژنتيک مي‌تواند به‌عنوان ابزاري قدرتمند جهت توليد متابوليت‌هاي ثانوية جديد و همچنين افزايش مقدار متابوليت‌هاي ثانويه موجود در يک گياه به‌کار رود.

    منابع:
    1- باقری، عبدالرضا.1376.مبانی کشت بافتهای گیاهی(ترجمه).انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
    2-رستگاری، س. ج. 1373. موتاسیون بریدینگ و کشت بافت .مرکز تحقیقات کشاورزی و پزشکی هسته ای، کرج.
    3-ودادی. س، رستگاری.س. ج.1384.استفاده از موتاسیون و کشت بافت در ایجاد تغییرات ژنتیکی مطلوب در گیاها ن زراعی .نشریه علمی تخصصی کشاورزی پایدار .
    4- ميردريکوند، محمد. 1381. اهميت بيوتکنولوژي گياهي و حوزه‌هاي مختلف کاربرد آن. شبكه تحليلگران تكنولوژي ايران.
    5- اميدبيگي، رضا. 1379. رهيافت‌هاي توليد و فرآوري گياهان دارويي. انتشارات طراحان نشر، ص: 173-161.

    6- Breithaupt, H. 2003. Back to the roots. EMBO Rep, 4(1): 10-12.
    7-Ha,W.Y., P.C.Shaw, J.Liu, F.C.Yau, and J.Wang.2002. Authentication of Panax ginseng and Panax quinquefolius using amplified fragment length polymorphism (AFLP) and directed amplification of minisatellite region DNA (DAMD). J Agric Food Chem, 50(7): 1871-1875.
    8- Harish Vasudevan. DNA Fingerprinting In The Standardization Of Herbs And Nutraceuticals. Availible from:
    [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ]
    .bioteach. ubc. ca /MolecularBiology/ DNAfingerprintherbs.
    9- Henry,R.J.2001. Plant Genotyping: The DNA fingerprinting of Plants. CABI Publishing, New York .
    10-
    [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ].
    11-Kalpana, J., P. Chavan, D. Warude, and B. Patwardhan. 2004. Molecular markers in herbal drug technology. Current Science, 87(2): 159-165.
    12-Mihalov,J., A.D.Marderosian, and J.C. Pierce.2000. DNA identification of commercial ginseng samples. J Agric Food Chem, 48(8): 3744-3752.
    13-Plants in Traditional and herbal medicine. Available from:
    [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ].
    14-Sasson, A., 1991. production of useful biochemicals by higher plant cell culture: biotechnological and economic aspects. Options Méditerranéennes – Serie Seminaires, 14: 59-74.
    15-Tripathi, L., and J. N. Tripathi. 2003. Role of biotechnology in medicinal plants. Trop J Pharm Res, 2 -253-243(2).
    16- Wilken, D., A. Hohe, and A. Gerth. In Vitro Production of Plant secondary metabolites using novel Bioreactors. BioPlanta GmbH , Germany








    [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ]

  16. تشكرها از اين پست


  17. #329
    دستیار مدیر مهندسی کشاورزی آواتار خیال شیشه ای
    تاريخ عضويت
    2012/1
    امتیاز
    16766
    پست ها
    8,277

    پيش فرض

    بررسي اكولوژي گياه نوروزك Salvia leriifolia در منطقه سبزوار
    اسماعيل فيله كش,عباس علي آبادي , حسين فرزانه , مهدي برزويي, ابولقاسم دادرسي
    كارشناسان پژوهشي ايستگاه تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي سبزوار
    سبزوار - ص پ 103 - تلفن 2647006 فاكس 2647491



    A study of Autecology Salvia leriifolia in Sabzevar region
    Ismaeal Filehkesh ,A.Aliabadi,H.Farzane,M.Borzoee,A.Dadrasi
    Sabzevar Agriculture and Naturaral Resoursces Reserch Station
    [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] Email :




    خلاصه


    نوروزك گياهي از خانواده نعناعيان است كه تاكنون در ايران از خراسان و سمنان گزارش گرديده است . شاخ وبرگ اين گياه داراي اسانس وخاصيت آنتي بيوتيكي و پوست خارجي آن حاوي موسيلاژ است(1) . مغز دانه آن حاوي 56-50 % چربي و 30 % پروتئين دارد كه براي طباخي و خام خواري مطلوب است(2). مناطق رويشگاهي و گياهان همراه ، نوع خاك و نيز ارتفاع رويشگاهي آن در منطقه مورد بررسي قرار كرفت . نتايج حاصله نشان ميدهد:
    سازگاري اين گياه با انواع خاكها بالاخص خاكهاي سبك در شيبهاي جنوبي بسيار بالاست. اين گونه با گياهاني از قبيل درمنه , افدرا , پرند تشكيل تيپ ميدهد. ميزان زادآوري در سالهاي با بارندگي مناسب خوب بوده و در صورت حمايت در سال اول, سالهاي بعد مي تواند به خوبي در برابر عوامل اقليمي و نيز شرايط چراي دام مقاومت كند .با توجه به سازگاري و دامنه پراكنش وسيع آن ، به عنوان يك گياه چند منظوره مورد حمايت قرار گيرد برنامه ريزي يراي جمع آوري بذر نوروزك ، ضمن ايجاد اشتغال در مناطق پراكنش اين گونه با ترويج و معرفي خواص داروئي آن و بازاريابي براي فروش به زراعي كردن اين گونه كمك مي نمايد .
    واژه هاي کليدي : نوروزک , مناطق خشک , سبزوار, Salvia leriifolia



    Abstract :
    Salvia leriifolia is a member of Labiateae family that has been observed and reported in Khorasan and Semnan provinces of Iran. Researches showed that shoots of this plant have essence and antibiotic effects. After ripening of seeds in mid-may that spring forage of desert ranges will deplete, seeds of this plant are suitable source of food for light animals and wildlife.
    Results of this investigation showed that: shrub form of salvia was observed in the range of 900 to 1600 meter height from sea level. The distribution of this plant was in the extremely arid cold deserts with average annual precipitation of 150-200 millimeters at stony mountains, conglomerate mountains marls and stony colluvials. The amount of propagation in the years with proper precipitation was good and if be protected will tolerate the hard conditions of climate and animal grazing at other years. Studies on marketing and propagation of this plant can introduce new jobs and opportunity of entrance of this plant to the list of oil seeds..
    Key words: Salvia lerifolia, Novroozak, Arid area, Sabzevar


    مقدمه


    عرصه هاي منابع طبيعي با توجه به گوناگوني اقليمي در آنها در ايران داراي توانمنديهاي بسيار در عرصه رويشگاهي مي باشند . شناخت اين توانمنديها در راستاي بهره وري مناسب از آنها مي تواند راه را براي گسترش گونه هاي مناسب هر منطقه هموار سازد. جنس Salvia چند ساله و غالبا نيز بسيار معطرند. جنس Salvia 500 گونه دارد كه در ايران از اين جنس56 گونه گزارش گرديده است گياه دارويي علوفه اي و صنعتيSalvia leriifolia با نام فارسي نوروزك در ايران از خراسان و سمنان گزارش گرديده است .(3 و4)

    مواد و روشها


    با بررسي منابع داخلي و گزارشات ارائه شده و نيز پيمايشهاي صحرايي مكانهاي رويشگاهي اين گياه مورد بازديد قرار گرفت . تيپ هاي رويشي ، ارتفاع رويشگاهي ، ميزان بارندگي و ساير پارامترهاي اقليمي ،
    كمتر از 50 % بذور سالم بوده و بسته به شرايط اقليمي و نيز حمله آفات از جمله ملخ ممكن است اين ميزان كاهش و يا افزايش پيدا كند . تاج پوشش گياه به صورت مدور متشكل از تعداد زيادي بوته به قطر 150-50 و ارتفاع 40-30 سانتيمتر مي باشد . وزن هزار دانه اين گياه با توجه به شرايط اقليمي منطقه از 50 تا 88 گرم متغير است .شروع رسيدن بذر و نيز تشكيل گل از از پايين ساقه به بالابوده ودريك ساقه همه مراحل رشد زايشي امكان دارد ديده شود..تكثير بوسيله بذر و زادآوري آن با توجه به شرايط منطقه و فصل چراي دام مناسب است .
    پيشنهاد ميگردد با توجه به ارزش بسيار خوبي كه اين گياه از نظر داروئي و صنعتي دارد مطالعاتي در خصوص بازاريابي و تكثير اين گونه انجام تا ضمن ايجاد اشتغال زمينه ورود اين گونه گياهي به جرگه دانه هاي روغني فراهم گردد.
    سازند هاي زمين شناسي ، نوع خاك ، گياهان همراه ، جهت شيب از جمله موارد مورد بررسي بود . فنولوژي گياه از نظر تيپ رويشي ، فرم گياه ، زمان شروع رشد ، ساقه دهي ، گلدهي و بذر دهي و دورانهاي ركود و نيز سيستم زادآوري گونه مطالعه گرديد.
    نتايج و بحث


    نتايج حاصل از اين بررسي نشان مي دهد كه ، گياه نوروزك با فرم بوته اي از ارتفاع 900 تا 1600 متر از سطح دريا ديده مي شود . پراكنش اين گياه در اقليم فراخشك بياباني سرد ، با متوسط 150 تا 200 ميليمتر بارندگي سالانه , در ارتفاعات سنگلاخي ، ارتفاعات كنگلومرايي سازندهاي مارني و واريزه هاي سنگي است بررسي پروفيل خاك در مناطق گسترش ريشه اين گونه نشان مي دهد كه بيش از 64% خاك شن مي باشد وبه عبارتي گسترش اين گونه بيشتر در روي خاكهاي سبك است .گسترش ريشه تا عمق 90 و پراكندگي آن تا 160 سانتيمتر اندازه گيري شد اين گونه معمولا در روي شيبهاي جنوبي حضور دارد . نوروزك بيشتر به همراه تيپ هاي گياهي Pteropyrum- - Launea Artemisia - Salsola-ديده مي شود .
    مراحل فنولوژيكي گياه نشان ميدهد كه اين گياه پس از كاهش سرماي زمستانه از نيمه اسفند رشد رويشي خود را آغاز و در اوايل فروردين (بسته به شرايط محيطي ) رشد ساقه هاي گلدهنده آن شروع مي شود . ارتفاع ساقه اين گياه پس از رسيده بذور به مرحله خميري به شدت مورد چراي وحوش و دام هاي اهلي قرار ميگيرد. روستائيان قبل از خشك شدن بذور را جمع آوري به مصرف خوراكي خود مي رسانند. هاي گلدهنده آن شروع مي شود . ارتفاع ساقه گلدهنده بين 23.5-12 سانتيمتر ، تعداد رديف گلدهنده بين 9-4 رديف و تعداد بذر در هر شاخه 36-16 عدد مي باشد .

    منابع و مآخذ :


    حداد خداپرست و همكاران .1381. بررسي امكان استفاده از برگ نوروزك و عصاره آن بر .... .فرآورش شماره 3و4 دانشگاه آزاد اسلامي سبزوار
    حداد خداپرست .1372. روزنامه قدس شماره 2054
    راشد محصل و همكاران.؟. رستني هاي خراسان نشريه شماره 3 .هرباريوم دانشگاه فردوسي مشهد

    -Jalili.A,Jamzad.z 1999.Red data book of Iran-Research Institute of Forest and Rangeland No -215-







    [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ]

  18. تشكرها از اين پست


  19. #330
    دستیار مدیر مهندسی کشاورزی آواتار خیال شیشه ای
    تاريخ عضويت
    2012/1
    امتیاز
    16766
    پست ها
    8,277

    پيش فرض

    قابليت‌ها و محدوديت‌ها در توسعه كيفي رويشگاههاي بنه و خنجوك
    (p.kinjuk , p.atlantica)‌ در استان يزد
    محمد هادي راد
    عضو هيأت علمي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان يزد
    يزد ـ بلوار آزادگان ـ مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان يزد ـ صندوق پستي 571ـ89165


    Potential and limitation of developing of
    P.khinjur and P.atlantica vegetation
    Mohmmad hadi rad
    Yazd Agricultural and Natural Resources Research Center
    Email:Mohmmad hadi
    [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ]




    خلاصه


    بنه و خنجوك از جمله گياهان چوبي مناطق خشك و نيمه خشك كشور مي‌باشند كه جدا از ارزش‌هاي زيست محيطي بي شماري كه دارند مصارف دارويي و صنعتي گسترده‌اي نيز به همراه دارند . جنبه‌هاي دارويي و صنعتي اين دو گياه و بويژه بنه كاملاً روشن است . صمغ بنه مصارف دارويي و صنعتي زيادي داشته و از ميوه آن به عنوان گياه دارويي در رفع سردرد استفاده ميشود. صمغ خنجوك نيز مصارف دارويي زيادي داشته و شاخ وبرگ و ميوه گياه نيز در طب سنتي جايگاه خاصي دارد. گال خنجوك نيز قابض و تسكين دهنده درد معده و سرفه و نرم كننده سينه مي‌باشد. در اين تحقيق با هدف معرفي قابليت‌ها به عوامل مؤثر بر پراكنش بنه و خنجوك در استان يزد پرداخته و فاكتورهاي اكولوژيكي موثر بر اين امر مورد ارزيابي قرار مي‌گيرد . درختان بنه و خنجوك در استان يزد در شرايط اكولوژيكي بسيار گسترده پراكنش يافته بگونه‌اي كه سطحي حدود 570000 هكتار را به عنوان رويشگاه به خود اختصاص داده اند.
    واژه هاي کليدي : رويشگاه، بنه، خنجوک .

    Abstract
    P.khinjuk and P.atlantica are one of the important of weedy plant species of arid and semiarid region of Iran. These plants have medicinal and industrial values. In this research, the effect of ecological factors on distribution have been studied. These trees distribute with high low density and medium density , on 57000 hectas in yazd province.
    Keywords : Pistacia atlantica, P. khijuk, habitate
    مقدمه‌


    اندام‌هاي مختلف درختان بنه و خنجوك مصارف دارويي و صنعتي گسترده‌اي دارد . بهره برداري از درختان بنه با هدف توليد صمغ و استفاده از آن در امور دارويي و صنعتي موضوعي است كه اقتصاد بخشي از جنگل نشينان در ناحيه رويشي زاگرس را تشكيل مي‌دهد. اگر چه بهره برداري از درختان بنه و خنجوك مي‌تواند اثرات سوء فيزيولوژيكي و ضعف درخت را در بر‌داشته باشد. ليكن دقت در بهره برداري و به كارگيري روشهاي صحيح مي‌تواند خسارت را به حداقل ممكن برساند. بهره گيري از ميوه، برگ، صمغ ترشح يافته بصورت طبيعي و گال‌هاي اين دو گياه نيز كاربردهاي زياد دارويي دارد (1). شناخت دقيق رويشگاههاي طبيعي گياهان دارويي ضمن روشن شدن پتانسيل‌هاي موجود،امكان توسعه و بهره برداري صحيح را به خوبي فراهم مي‌سازد. ضمن اينكه قابليت‌ها و محدوديت‌هاي هر منطقه را نيز براي توسعه و بهره برداري اقتصادي روشن مي‌نمايد. منابع مختلف به وجود پايه‌هاي از بنه و خنجوك در جوامع گياهي مختلف از جمله جامعه بنه- بادام در مناطق مختلف استان اشاره داشته اند(4، 3، 2‌‌).

    مواد و روشها


    پس از شناسايي رويشگاههاي مختلف بنه و خنجوك در استان نسبت به انتقال آنها بر روي نقشه‌هاي 1:50000 و 1:250000 توپوگرافي اقدام و نقشه پراكنش تهيه گرديد. با انتقال نقشه پراكنش بر روي نقشه‌هاي زمين شناسي،قابليت اراضي، اقليم، هم دما و هم باران و ساير شرايط اكولوژيكي حاكم، همچنين كيفيت رويشگاههاي مختلف مورد مطالعه قرار گرفت .

    نتايج و بحث

    بنه وخنجوك در استان يزد در دو ناحيه رويشي زاگرس و ايران و توراني پراكنش داشته و جوامع منفرد يا مخلوط از هر دو گونه را تشكيل مي‌دهند . ناحيه رويشي زاگرس كه در قسمت جنوبي استان قرار دارد سطح كوچكي را در حدود 62000 هكتار به خود اختصاص داده كه متراكم ترين جنگل‌هاي بنه را درخود جاي داده است. اقليم حاكم برجنگل‌هاي اين منطقه از خشك بياباني معتدل تا نيمه خشك معتدل متغيير است. ميزان بارندگي نيز متغيير بوده بگونه‌اي كه بيشترين مقدارباران دركرخنگان با 359 ميليمتر مي‌باشد. بهره برداري از صمغ بنه در اين منطقه محدود و تنها از صمغ‌هاي ترشح يافته بصورت طبيعي استفاده‌هاي دارويي مي‌شود. كاربرد ميوه بنه به عنوان دارو و همچنين بخشي از آجيل و تنقلات درمنطقه به خوبي رواج دارد. ميزان تراكم درختان بنه در اين منطقه بطور متوسط 32 اصله در هكتار مي‌باشد كه عمدتاً بر روي كوهها، تپه‌ها و فلاتها و تراسهاي فوقاني قرار دارند كه از نظر زمين شناسي داراي تراسهاي آهكي، شيست، مرمر و دولوميت مي‌باشند. ارتفاع اين ناحيه رويشي از 1700 متر آغاز و تا 2500 متر ادامه دارد. عدم بهره برداري از صمغ آنها و قرق بودن منطقه براي بهره‌برداري از عوامل ديگر شادابي درختان مي‌باشد، ناحيه رويشي ايران و توراني كه بخش عمده‌اي از سطح استان را در بر گرفته است داراي 512000 هكتار رويشگاه بنه و خنجوك مي‌باشد. درختان بنه و خنجوك به صورت جوامعي منفرد و يا با يكديگر در اين ناحيه رويشي به چشم مي‌خورند بگونه‌اي كه 7 درصد به بنه،‌54/46 درصد به خنجوك و 46/46 درصد به بنه و خنجوك با يكديگر اختصاص دارد، به عبارتي در 93 درصد از رويشگاههاي مورد مطالعه خنجوك و 53 درصد بنه قابل روئيت است . آمار فوق دامنه سازگاري و بردباري خنجوك نسبت به بنه را نشان مي‌دهد . در مناطقي كه بنه پراكنش دارد ارتفاع از سطح دريا حداقل 1800 و حداكثر 2500 متر و درمناطقي كه خنجوك پراكنش دارد حداقل 1300 متر ( در سياه كوه) و حداكثر 2100 متر مي‌باشد. عمده مناطق پراكنش بنه و خنجوك بر روي اراضي كوهستاني بوده كه شامل آهك همراه با كنگلومرا، ماسه سنگ و گرانيت و آهك توده‌اي و دولوميت، شيل، مرمر و شيست مي‌باشد . تحمل خنجوك به تنوع بستر رويش بيشتر از بنه بوده و امكان استقرار آن در شرايط متنوع تر زمين‌شناسي وجود دارد. اقليم حاكم بر رويشگاههاي بنه و خنجوك در اين ناحيه رويشي عمدتاً فرا خشك سرد تا خشك بياباني معتدل مي‌باشد. تحمل خنجوك نسبت به بنه به شرايط نامساعد اقليمي نيز كاملاً‌مشهود است. در پايان اين بخش مي‌توان به اين نكته اشاره نمود كه به جز ناحيه رويشي زاگرس،در ناحيه رويشي ايران وتوراني به علت پراكنش گسترده خنجوك نسبت به بنه و شرايط نامساعد اكولوژيكي حاكم بر استان، اين گونه از مقاومت بالاتري برخوردار مي‌باشد. ميزان دير زيستي خنجوك نسبت به بنه به مراتب كمتر است به همين دليل پايه كهنسالي از خنجوك در سطح استان مشاهده نگرديد . نقش مناطق حفاظت شده، مناطقي كه به دليل مهاجرت روستائيان خالي از سكنه مانده و مناطق صعب‌العبور را در زادآوري و تجديد حيات اين دو گونه نبايد ناديده گرفت. مناطق متعددي را مي‌توان گزارش كرد كه به دليل دو امر فوق زاد آوري بسيار مطلوب اتفاق افتاده وشرايط مساعد را براي توسعه كيفي رويشگاههاي بنه و خنجوك نويد مي‌دهد.


    منابع ‌


    1 ـ زارع زاده، عباس (1379) جمع آوري، شناسايي و اهلي كردن گياهان دارويي استان يزد،‌مركز تحقيقات منابع طبيعي و امور دام يزد.
    2 ـ گروه مطالعات هامون (1365) مطالعه جامع توسعه اقتصادي و اجتماعي استان يزد- جلد اول و سوم . وزارت برنامه وبودجه.
    3 ـ مظفريان،‌ولي ا- (1379) فلور استان يزد . انتشارات يزد، تهران، 56صفحه.
    4 ـ ميرجليلي،‌سيد عباس (1376) مطالعه فلورستيك و بررسي جوامع گياهي منطقه هرات و مروست استان يزد. پايان نامه كارشناسي ارشد رشته علوم گياهي . دانشگاه تهران . 121 صفحه .







    [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ]

  20. تشكرها از اين پست


صفحه 33 از 35 نخستنخست ... 3132329303132333435 آخرينآخرين

تاپیک های مشابه

  1. پاسخ ها: 0
    آخرین ارسال: 2012/9/23, 07:43 AM
  2. پاسخ ها: 0
    آخرین ارسال: 2012/1/20, 08:45 AM
  3. مجموعه مقالات تخصصی مهندسی نفت
    توسط گروه مهندسی در تالار بازارچه
    پاسخ ها: 5
    آخرین ارسال: 2011/12/18, 11:30 PM
  4. اولین انجمن صتفی تخصصی گیاهان دارویی و معطز
    توسط rezam101 در تالار معرفی سایت های علمی ، آموزشی ، دانلود نرم افزار
    پاسخ ها: 1
    آخرین ارسال: 2009/12/29, 09:40 PM
  5. مجموعه مقالات دومین کنفرانس تخصصی حفاظت و کنترل
    توسط shahab_A در تالار جزوات و مقالات مهندسی برق
    پاسخ ها: 9
    آخرین ارسال: 2008/4/19, 12:53 PM

عبارت‌های مرتبط

مقاله گیاهان دارویی

مقالات گیاهان دارویی

مقاله لاتین pdf تنش خشکی انگورمقالات گياهان داروييگیاهان دارویی مقالهمقاله ی درموردگیاه کاسنیآویشن دناییخصوصیات گیاه سرخاب

برچسب های اين تاپیک

ثبت اين صفحه

ثبت اين صفحه

قوانين ارسال

  • شما نمی‌توانيد تاپيک جديد ارسال كنيد
  • شما نمی‌توانيد پاسخ ارسال كنيد
  • شما نمی‌توانید فایل ضمیمه ارسال كنيد
  • شما نمی‌توانيدنوشته‌های خود را ويرايش كنيد
  •